غذا و بستر مناسب کرم های خاکی

غذا و بستر مناسب کرم های خاکی

کرمهای قرمز تحت شرایط مطلوب می توانند در یک روز حتی معادل وزن خود از زباله ها و بستر مصرف نمایند. اما بطور متوسط برای بازیافت هر پوند زباله غذایی در طول ۲۶ ساعت ، حدودا” به دو پوند کرم خاکی نیاز است. این مقدار کرم برای انجام فرآیند بروی زباله های غذایی و بستر به حدود ۶ فوت مکعب نیاز دارند (یک فوت مکعب برای هر ۵۰۰ کرم).

می توان کرمهای کمپوست ساز (کمپوستر) را از فروشنده هایی که نام آنها در فهرست بخش آگهی بسیاری از مجلات باغبانی ذکر شده، خریداری نمود. بعضی فروشندگان کرمها را به عنوان pit – run می فروشند که شامل کرمهایی از تمام سنین و اندازه ها می باشند. کرمهای تازه را به بالاترین نقطه بستر مرطوب انتقال دهید، در عرض چند دقیقه کرمها در داخل بستر ناپدید می شوند.

گلخانه ورمی کمپوست
مواد غذایی کرم های ورمی

کرمها همه نوع غذا و زباله باغچه ای ، از جمله: تفاله قهوه ، چای کیسه ای ، زباله سبزی و میوه ، پوست پودر شده تخم مرغ ، علفهای کوتاه شده ، کود و لجن فاضلاب را مصرف می کنند. اما از استخوان ، محصولات لبنی و گوشت که ممکن است باعث جلب آفات گردد و همچنین از سیر ، پیاز و غذاهای چاشنی دار استفاده نکنید. 

می توان از مقدار محدودی مرکبات نیز استفاده کرد اما اگر این مقدار بیش از حد لازم باشد میزان اسیدیته کمپوست را بسیار بالا خواهد برد. در صورت امکان باید کمپوست را در pH معادل6.5 با محدوده های بالا و پائین 7و 6 نگهداری نمود. هنگامیکه ورمی کمپوست بیش از اندازه اسیدی باشد می توان با افزودن پوستهای خرد شده تخم مرغ آنرا تعدیل نمود.

از افزودن مواد شیمیایی (مانند حشره کشها)، فلزات، پلاستیک، شیشه، صابون، کود حیوانات خانگی ( همچون سگ و گربه )، شاخ و برگ درخت خرزهره و دیگر گیاهان سمی با گیاهانی که به آنها حشره کش زده شده به محفظه کرم بپرهیزید برای افزودن زباله های غذایی ، باید ماده بستر را به کناری زده و زباله ها را زیر آن مدفون نموده سپس آن را بخوبی بپوشانید تا از جذب مگسها و دیگر آفات جلوگیری شود. برای پیشگیری از انباشته شدن زباله بر روی هم ، باید آنها را بطور مرتب در قسمتهای مختلفی از محفظه دفن کرد. خرد کردن یا مخلوط نمودن زباله های غذایی در یک دستگاه فرآوری مواد غذایی سرعت کمپوست سازی را بطور قابل توجهی افزایش می دهد.

مخلوط مناسبی از مواد تشکیل دهنده بستر کرم

غذاهایی که میکروبهای کمپوست ساز به آنها نیاز دارند ، به دو دسته اصلی تقسیم می شوند :

مواد قهوه ای

این دسته از مواد گیاهان خشک و بیجانی از قبیل شاخ و برگ ها، علفهای هرز خشک و قهوه ای، برگهای پائیزی، خرده های چوب یا خاک اره می باشند. این مواد بطور عمده از ترکیبات شیمیایی ساخته می شوند که ذاتا بصورت زنجیره های بلندی از مولکولهای قند هستند و به یکدیگر متصل می باشند. همچنین یک منبع انرژی برای میکروبهای کمپوست ساز به شمار می آید. از آنجائیکه مواد قهوه ای رنگ ، بیشتر بصورت خشک می باشند ، بنابراین باید پیش از ورود به سیستم ورمی کمپوست ، آنها را مرطوب نمود.

مواد سبز

این دسته دیگر از مواد گیاهی تازه (و اغلب سبز رنگ) شامل: علفهای هرز سبز باغچه ای ، خرده های سبزی و میوه آشپزخانه ، برگهای سبز ، تفاله قهوه و چای کیسه ای ، کود تازه اسب و… می باشند. مواد سبز در مقایسه با مواد قهوهای از میزان نیتروژن بیشتری برخوردار می باشند. نیتروژن عنصری مهم در اسیدهای آمینه و پروتئینها می باشد که می تواند به عنوان یک منبع پروتئین برای میلیونها میکروب تکثیر شونده به شمار آید.

مخلوط مناسبی از مواد سبز و قهوه ای به عنوان بهترین غذا برای میکروبها محسوب می شود یعنی از هر کدام به اندازه نصف مخلوط و یا از دو سهم ماده قهوه ای در مقابل یک سهم ماده سبز می توان استفاده کرد. این مخلوط همچنین در تهویه و میزان آب درون محفظه نیز مؤثر می باشد. برای نمونه مواد قهوه ای حجیم بوده و فرآیند تهویه را بهبود می بخشد. مواد سبز نیز از سوی دیگر، رطوبت بالایی داشته و باعث ایجاد تعادل در خشکی مواد قهوه ای می شود.

اندازه ذرات مواد غذایی

هر چه زباله های آلی کوچکتر باشند ، ورمی کمپوست نیز سریعتر برای استفاده آماده خواهد شد. ذرات کوچکتر فضای سطحی بسیار بیشتری برای هجوم میکروبها ایجاد می کنند. می توان پیش از قرار دادن ماده در درون تل ، آن را به وسیله یک خردکن به ذرات کوچکتر تبدیل نمود خصوصا” اگر قرار است از علف هرز یا چوب برای کمپوست سازی استفاده شود. یک روش کم هزینه در کاهش اندازه برگهای افتاده از درخت این است که پیش از جمع کردن برگها بوسیله چنگک از روی چمن ، چمن را با ماشین چمن زنی کوتاه کنیم تا برگها نیز خرد شوند. البته باید پیش از آن دقت کنیم که چوب یا سنگی در داخل تل برگها وجود نداشته باشد تا باعث وارد آمدن صدمه به ماشین چمن زنی نگردد. 

اگر ماشین چمن زنی ، کیسه ای مناسب داشته باشد، می توان برگهای خرد شده را بطور مستقیم جمع آوری نمود. عمل خرد کردن ، علاوه بر سرعت بخشیدن به فرآیند کمپوست سازی حجم تل كمپوست را نیز کاهش خواهد داد.

کودهای شیمیایی وآهک

نسبت کربن به نیتروژن در زباله های آلی ، فعالیت میکروبی را تحت تأثیر قرار می دهد. از آنجائیکه میکروبها برای سوخت و ساز و رشد خود به مقدار معینی نیتروژن نیاز دارند، کمبود این ماده سرعت فرآیند کمپوست سازی را بطور قابل توجهی کاهش می دهد. موادی از قبیل کاه و خاک اره که در آنها نسبت کربن به نیتروژن زیاد است، با سرعت بسیار کمی تجزیه می شوند مگر اینکه به آنها کود نیتروژنی افزوده شود.

کود شیمیایی مناسب برای ورمی کمپوست

برگ درختان از میزان نیتروژن بیشتری نسبت به شاخه های درخت یا خاک اره برخوردارند. اما با وجود این افزودن کود نیتروژنی یا ترکیباتی با نیتروژن زیاد می تواند به تجزیه آنها سرعت ببخشد، میزان نیتروژن در علفهای کوتاه شده نیز بالاست و مخلوط شدن این علفها با برگها، سرعت تجزیه را افزایش می دهد. می توان از زباله، کود یا پودر خون ماكیان به عنوان یک منبع نیتروژن استفاده کرد. در غیر اینصورت باید از کودی با میزان نیتروژن بالا استفاده نمود (یعنی ۱۰ تا ۳۰ درصد). دیگر مواد غذایی از جمله فسفر و پتاسیم، معمولا” به میزان کافی در عمل تجزیه وجود دارند.

در مراحل اولیه تجزیه ، اسیدهای آلی تولید می شوند که میزان pH را کاهش می دهند. در گذشته برای حفظ وسرعت بخشیدن به فعالیت میکروبی در این مرحله ، از مقدار کمی آهک استفاده می شد. اما استفاه زیاد از آهک موجب تبدیل آمونیوم به گاز آمونیاک می شود که این گاز خود منجر به از دست دادن نیتروژن می شود. تحقیقات نشان داده اند که افزودن آهک موجب تسریع در تجزیه می شود اما از دست دادن نیتروژن اغلب این خاصیت آهک را خنثی می کند. بطور کلی در تجزیه بسیاری از زباله های باغچه ایی نیازی به استفاده از آهک نیست. بدون افزودن آهک، pH کمپوست نهایی معمولا” قلیایی (7.5 – 7.1 = pH) می باشد. از طرف دیگر چنانچه قرار باشد حجم زیادی از برگهای سوزنی کاج یا پوست درخت کاج و یا زباله های میوه و سبزیجات کمپوست شوند نیاز به افزودن آهک خواهد بود.

عوامل دیگری که بر رشد کرمهای خاکی تأثیر می گذارند

کرم خاکی و حشرات

موش کور ، دشمن اصلی کرم خاکی است. این جانور حشره خوار سیری ناپذیر بوده و به خورن نوزاد کرم سفید و یا هر کرم خاکی که پیدا کند ، بسیار علاقمند است. نوزاد کرم به ریشه درختی که از آن تغذیه می کند چسبیده و قادر به فرار نیست ، در حالیکه کرمهای خاکی ارتعاشات زمین را به هنگام سوراخ کردن توسط موش ، حس کرده و بسرعت اقدام به فرار می کنند.

از آنجائیکه سر و صدای ناشی از سوراخ کردن زمین ، باعث می شود که صدای فرار کرم خاکی به گوش نرسد ، بنابراین موش خرطوم دار از روش منحصر به فردی برای پیدا کردن کرم استفاده می کند. روش کار او بدین شکل است که موش از بینی خود برای یافتن امواج الکتریکی ضعیفی که کرم خاکی و برخی حشرات دیگر از خود می تابانند استفاده می کند. بنابراین نه تنها کرم خاکی را پیدا می کند بلکه میداند چطور آن را گاز بگیرد تا کرم دچار بیحسی شود اما نمیرد سپس کرم را در سوراخی زیر زمینی پنهان می کند تا در فرصتی مناسب به سراغش رفته و آن را بخورد.

جانور دیگر حلزون گوشتخوار است. این حلزونها باریک و بلند بوده و دقيقا” برای حمله به حلزونی دیگر و بلعیدن آن مناسب می باشند اما به کرمهای خاکی نیز بسیار علاقه دارند.

به هنگام کشت زمین ، کرمهای خاکی از ارتعاشات تیلرا فرار می کنند. (حتما” فکر می کنند که یک موش کور بسیار بزرگ است) بنابراین کرمهای خاکی فعال گرفتار تیلر نمی شوند. برخی از انواع کرمهای خاکی مانند نوعی که در شب حرکت می کنند ، دارای پنج قلب می باشند.

بنابراین در صورت دو نیم شدن ، نمی میرند و سعی در ترمیم و بازسازی قسمت از دست رفته خود می نمایند اما گاهی اوقات نیز نیمه سالم کرم دچار سردرگمی شده و کرمی با دو سر و دو دم بوجود می آید.

کشت و کار و اثر آن بر جمعیت کرمهای خاکی

فعالیت های کشاورزی قطعا” باعث کاهش تعداد کرمهای خاکی می شود ، آنهم نه به این دلیل که این کار باعث مرگ یا آزار کرمها می شود بلکه به این دلیل که باعث تهویه خاک شده و این اکسیژن به سرعت میزان مواد آلی را که کرمها از آن تغذیه می کنند ، کاهش می دهد. استفاده از مالچ سبز می تواند در بدست آوردن دوباره غذای از دست رفته کمک کند.

در مناطق شمالی هندوستان، جمعیت کرمهای خاکی چرخه ای متفاوت از دیگر جانداران باغچه ای را دنبال می کنند. جمعیت کرمهای بالغ در بهار به بیشترین حد رسیده ، و در ماههای خشک تابستان کاهش می یابد و سپس دوباره تعداد کرمهای جوان در پائیز خنک و مرطوب افزایش می یابد. در هنگام بهار برای شمار زیادی از کرمهای خاکی، مهم است که از کرمهای جوان و تخمهای خود در طول زمستان محافظت نمایند.

کرمهای خاکی می توانند منجمد شده و در صورت کندی روند انجماد ، همچنان به زندگی خود ادامه داده و زنده بمانند، کرمها به این شکل عمل نمی کنند که یخ ها را آب کرده و دوباره منجمد شوند، هر نوع پوشش خاکی با گیاهی ، برگها ، مالچ یا حتی مقوا به تعدیل عمل انجماد کمک کرده و به کرمها این امکان را می دهند که در سرمای زمستان زنده بمانند. زمینهایی که شخم زده شده و خشک و بایر رها شده اند در فصل بهار تقریبا” خالی از کرم می باشند. خوشبختانه کرمهای خاکی دارای فاکتور تکثیر و تولید مثل بالا می باشند.

کرم های خاکی و بارندگی

کرم های خاکی به هنگام بارش باران از سوراخهای خود بیرون می آیند تا غرق نشوند کرمها فاقد ریه می باشند و از راه پوست ، اکسیژن مورد نیاز خود را از آب یا هوا تأمین می کنند . در واقع می توان گفت آنها بجای ترس از آب، بسیار به آن علاقمندند. چیزی که کرمها از آن می ترسند خاک خشک است، و خاک خشک باعث از بین رفتن آنها می شود. به هنگام بارندگی کرمها به سطح می آیند زیرا پیدا کردن جفت روی زمین صاف و باز برای آنها آسانتر از سوراخهای زیرزمینی سه بعدی است. زمین مرطوب به آنها این امکان را می دهد تا بدون ترس ا از خشک شدن حرکت کنند و این یک محیط بسیار مطلوب برای جفتگیری کرمها می باشد

جفتگیری کرم های خاکی به موقع بارندگی

نگهداری از محفظه کرم

می توان به مدت دو تا سه ماه پشت سر هم، خرده های غذا را به درون محفظه ريخته و یا این کار را تا زمانیکه متوجه شوید که کاملا موجب از بین رفتن ماده اولیه بستر شده ادامه دهید. هنگامی که بستر ناپدید شد، کرمها و ورمی کمپوست حاصل را برداشته و محفظه را دوبار با ماده بستر پر کنید. پر کردن بیش از حد محفظه با غذا ، باعث ایجاد بوهای بد می شود اگر متوجه چنین بوهایی شدید افزودن زباله به محفظه را متوقف نمایید تا اینکه کرمها فرصت هواگیری بیابند. زباله غذایی و بستری که بیش از حد مرطوب باشند نیز می توانند باعث تولید بوهای بد گردند.

 

برای گریز از این مشکل بستر را هوادهی کرده و سوراخهای زهکشی را بازرسی نمائید. قانون کلی بر این است که بستر باید مرطوب باشد اما نه اینکه بیش از حد خیس باشد. اطمینان حاصل نمائید که زباله ها بطور مناسب در زیر بستر مدفون شده اند. زباله غذایی بدون پوشش ، می تواند باعث جذب کرمهای میوه، مگسهای خانگی و دیگر آفات شود. پوشاندن محفظه با شاخ و برگ یا کرباس مرطوب می تواند مانع از این آفات گردد.

 

غذادهی به کرم های خاکی

هزار پایان موجود در باغچه ها نیز به عنوان یک مشکل، خصوصا برای محفظه هایی که در فضای بیرون می باشند محسوب می گردند و لازم است که این جانوران از بین بروند. اگر بستر کرم بسیار خیس باشد می تواند باعث جذب انگل کرم خاکی شود که این کار تغذیه کرم را متوقف می کند.

برداشت کرم و ورمی کمپوست

برای جدا کردن کرم از کمپوست نهایی سه روش ابتدایی وجود دارد. یک راه این است که کرمها و کمپوستها را به یک سمت محفظه انتقال داده و در سمت دیگر ، بستر و غذای تازه آماده کنیم. به این ترتیب کرمهایی که در درون ورمی کمپوست قرار دارند به سمت بستر جدید و غذای تازه حرکت می کنند. بنابراین می توان ورمی کمپوست را تقریبا عاری از کرم از محفظه خارج کرد.

روش دوم برای جداکردن کرمها این است که یک دستگاه برداشت کننده با ابعاد 4 * 2 فوت با یک توری 3.6 اینچی در انتهای آن بسازیم. کمپوست حاوی کرم را بر روی دستگاه قرار داده و کرمها را الک کنیم. تکه های بزرگ کمپوست را نیز می توانید به بستر جدید کرمها منتقل کنید.

در روش سوم نیز می توان کمپوست را بصورت توده های کوچک روی یک تکه برزنت و در مقابل نور خورشید یا نور درخشان دیگر در داخل محیط قرار داد. از آنجائیکه کرمها به نور علاقه ای ندارند به سمت پایین تل حرکت خواهند کرد.

پس از ده دقیقه از روی تل به اندازه یک اینچ یا بیشتر از کمپوست بردارید تا به کرمها برسید. اجازه دهید کرمها دوباره به پایین تل خزیده دوباره عمل قبل را تکرار نمایید. کمپوستهای جمع آوری شده از تل های کوچک را به یک تل بزرگ منتقل کرده و دوباره این کار را تکرار نمایید.

آنچه در پایان باقی می ماند یک تل از کمپوست کامل و توده ای از کرمها می باشد. می توان دوباره کرمها را به محفظه ای جدید با بستر و زباله تازه برگرداند. از کرمهای بزرگتر نیز می توان به عنوان طعمه ماهیگیری استفاده کرد.

مشکلات کلی در تولید ورمی کمپوست

بهترین روش ، پیشگیری کردن است. اگر همیشه زباله های غذایی را دفن کنید ، به این ترتیب می توانید از ایجاد کرمهای میوه جلوگیری نمایید. پیش از افزودن زباله های غذایی به محفظه ، آنها را در مخزنی با یک درپوش محکم نگهدارید، این کار از تخم گذاری کرمهای میوه در زباله ها جلوگیری خواهد کرد اما اگر تعداد این کرمها در آشپزخانه شما فراوان باشد این کار سودی نخواهد داشت زیرا در اینصورت روی تمام میوه های آشپزخانه شما تخم کرم وجود خواهد داشت.

احتمال اینکه از محفظه کرمها بوی نامطبوع به مشام برسد، بسیار کم است. در غیر اینصورت ممکن است دلایلی برای این امر وجود داشته باشد ، همچنین راه حلهایی نیز برای رفع این مشکلات وجود دارد که به برخی از این دلایل و راه حل آنها اشاره می شود :

١- ممکن است محفظه را بیش از حد از زباله غذایی پر کرده باشید. راه حل: به مدت یک یا دو هفته زباله ای درون محفظه نریزید.

۲- ممکن است بستر کرمها بسیار خیس یا متراکم باشد. راه حل:

الف) محتوای محفظه را به آرامی هم بزنید تا هوا به داخل آن راه پیدا کند، همچنین حدود یک هفته زباله ای در محفظه نریزید.

ب) می توان در محفظه را برداشته و یا آن را کاملا باز گذاشت تا محتویات درون آن خشک شود.

۳- ممکن است محیط محفظه بسیار اسیدی شده باشد.

راه حل: از مقداری کربنات کلسیم استفاده کرده و آن را روی پوستهای میوه و دیگر زباله های غذایی اسیدی بریزید.

نکات نهایی :

کرمها از نور و روشنایی بیزارند و ترجیح می دهند که در قسمت تاریک محفظه باقی بمانند. آنها جایگاه خود را ترک نمی کنند و همچنین نسبت به ارتعاشات نیز بسیار حساس می باشند. پس لطفا” سعی کنید که آنها را بی جهت نیازارید.

کرمها موجوداتی زنده با نیازهای منحصر به فرد می باشند ، بنابراین مهم است که برای زندگی آنها محلی سالم و مناسب فراهم کنیم تا آنها نیز بتوانند کار خود را انجام دهند. اگر مواد مناسب را فراهم کرده و توجه کافی نیز مبذول دارید، در اینصورت کرمها رشد کرده و تولید ورمی کمپوست فراوان و مرغوب خواهد بود.

چگونه یک محفظه كرم مخصوص ورمی کمپوست بسازیم ؟

چگونه یک محفظه كرم مخصوص ورمی کمپوست بسازیم ؟

محفظه های کرم مخصوص ورمی کمپوست را می توان از چوب یا پلاستیک یا از مخازن بازیافت نشده ای مانند وان حمام کهنه، بشکه یا تانکر آب ساخت. همچنین می توان بسته به اولویت شما و شرایط موجود این محفظه ها را در داخل یا خارج نگهداری کرد.

هنگامیکه شفیره های قرمز به تغذیه در سطح روی می آورند، محفظه ها نباید عمقی بیش از ۸ تا ۱۲ اینچ داشته باشند. بستر و زباله های غذایی، در حالیکه هوا را خارج می کنند، در قسمت پائين محفظه های عمیق تر تجمع می یابند. شرایط بی هوازی حاصل می تواند منجر به ایجاد بوهای بد و مرگ کرمها شود.

طول و عرض محفظه به ثابت یا قابل حمل بودن آن بستگی خواهد داشت. این مسأله همچنین به میزان زباله غذایی که خانواده شما در طول یک هفته تولید می کند ، بستگی دارد. بهتر است که برای هر یک پوند زباله به اندازه یک فوت مربع از سطح محفظه اختصاص داده شود.

محفظه تولید ورمی کمپوست

محفظه های چوبی از این مزیت برخوردارند که قابلیت جذب بیشتری داشته و عایق بهتری نیز ایجاد می کنند بهتر است از چوب سرخ یا چوبهای بسیار معطر استفاده نکرد زیرا ممکن است باعث از بین رفتن کرمها شود. ظروف پلاستیکی کمپوست را بسیار مرطوب نگه میدارد. با وجود این که این نوع محفظه تمیز تر بوده و نگهداری از آن نیز آسانتر می باشد از تمیز بودن مخازن و اینکه هرگز از آنها برای نگهداری علف کشها یا مواد شیمیایی دیگر استفاده نشده اطمینان حاصل کنید. سوراخهای زهکشی یا نفوذ هوا (با قطر یک چهارم یا یک دوم اینچ ) در کف و دیواره های محفظه موجب زهکشی آب بطور مطلوب و گردش هوا میشوند. محفظه را بر روی آجر یا بلوکهای چوبی و در درون یک سینی قرار دهید تا آب اضافی از درون محفظه به سینی بچکد. از چای کمپوست حاصل نیز می توان به عنوان یک کود مایع در محوطه اطراف منزل استفاده کرد.

هر محفظه باید دارای پوششی برای نگهداری رطوبت و جلوگیری از ورود نور باشد ، زیرا کرمها جای تاریک را ترجیح می دهند. برای تاریک شدن محفظه ها می توان آنها را با مالچ شاخ و برگها یا پارچه (کرباس) مرطوب پوشاند این کار موجب تهویه مطلوب هوا نیز می شود. ممکن است لازم باشد برای محفظه هایی که در فضای بیرون قرار دارند ، سرپوشی تهیه شود تا از ورود جانوران مدفوع خوار و دیگر آفات نامطلوب به درون آن جلوگیری شود.

برای محافظت از کرمها در برابر سرما باید محفظه های بیرونی را عایق بندی کرد. یکی از راههای عایق بندی، حفر گودالی مستطیل شکل به عمق ۱۲ اینچ و پوشاندن دیواره های آن با تخته های چوبی است. سپس می توان کف این جعبه را که باز است با مواد اولیه بستر مناسب، زباله های غذایی و کرمها پر کرد. می توان همواره به این گودال زباله غذایی افزوده و آنها را روی هم انباشته کرد. برای فعالیت مطلوب کرمها لازم است که، تل ورمی کمپوست تاریک و مرطوب نگه داشته شود. در طول زمستان، می توان خاک را در قسمت لبه های محفظه رویهم انباشته کرده و برای محافظت از کرمها در برابر هوای سرد، قسمت بالای آن را با شاخه و برگ ها پوشاند. در زمستان به محفظه هایی که در فضای بیرون می باشند، زباله ای نیفزایید زیرا این کار کرمها را با هوای بسیار سرد مواجه می سازد.

مواد لازم برای ساخت بستر

این مواد می توانند شامل مواردی از این دست باشند : روزنامه هایی که بصورت باریک باریک بریده شده اند که از جنس گلاسه یعنی براق وجلادار نباشند) ، کاغذ کامپیوتر یا مقوا ، برگهای خرد شده ، شاخه های نازک و برگ درختان ، علف خشک یا گیاهان مرده ، خاک اره، پیت رسیده، کمپوست یا کود کهنه (یا کود کمپوست شده). برای استفاده از پیت رسیده باید آن را به مدت ۲۶ ساعت در آب خیس کرده و سپس به آرامی فشار داد تا از مرطوب بودن آن اطمینان حاصل شود. در مورد علف های کوتاه شده نیز پیش از استفاده باید کمی نگهداری شوند زیرا ممکن است خیلی زود تجزیه شده و موجب گرم شدن تل ورمی کمپوست شود. موادی که از میزان سلولز بالایی برخوردارند برای استفاده در بستر بهترین مواد می باشند زیرا به تهویه محفظه کمک کرده و بنابراین کرمها می توانند به راحتی تنفس کنند.

ایجاد تنوع در ماده مورد استفاده در بستر می تواند باعث ایجاد منبعی غنی از مواد غذایی گردن برای کمک به فعالیت سیستم گوارشی کرمها می توان از مقداری خاک یا شن استفاده نمود. چند روز به این ماده فرصت دهید تا ثبات یافته و از گرم شدن آن اطمینان حاصل شود بگذارید پیش از افزودن کرم ها، سرد شود).

پیش از افزودن کرمها به بستر باید آن را کاملا مرطوب کرد. حدود سه چهارم از بستر مرطوب را پر کنید، سپس آن را به آرامی بلند کنید تا برای تنفس کرمها ، هوای کافی ایجاد شده و بوهای درون محفظه کنترل شوند.

دیگر ملزومات

مخزن

شکل و اندازه مخزن تولید ورمی کمپوست به میزان زباله ای که باید کمپوست شود و تعداد کرمهای کمپوستر زنده ای که باید کشت شوند ، بستگی دارد. بطور میانگین در یک مخزن با ابعاد یک متر مربع می توان از دوهزار کرم بالغ نگهداری کرد. اینها به همراه شرایط مناسب ماده کمپوست شونده قادرند که تقریبا دویست کیلو گرم زباله را در هر ماه بازیافت نمایند. جالب توجه است که در مخزنی با ابعاد 2.23 در 2.23 متر حدود ده کیلو گرم کرم خاکی به س ختی می توانند یک تن زباله را در طول یک ماه بازیافت نمایند. اما برای بازیافت مطلوب معمولا” و تا ۱۲ اینچ از لایه بالایی، کمپوست می شود که این لایه باید به آرامی کنار گذاشته شود.

انواع مخازن

برای داشتن یک محفظه مناسب می توان آن را از چوب تیمار نشده و بی بو ساخت و یا مخازن پلاستیکی خریداری کرد. برای کسانی که می خواهند در فضای بیرون از کرمها نگهداری کنند استفاده از جعبه چوبی بهتر است، زیرا قادر است که در طول تابستان کرمها را خنک تر و در زمستان نیز آنها را گرم تر نگه دارد.

در صورت استفاده از یک مخزن پلاستیکی ، پیش از قرار دادن کرمها در بستر باید آنها را کاملا شسته و آب کشید. اندازه محفظه نیز به میزان زباله غذایی که اعضای خانواده شما تولید می کنند ، بستگی دارد. بهتر است برای هر یک پوند زباله ای که در هفته تولید می شود ، یک فوت مربع از سطح اختصاص داده شود.

كمپوست ساز استوانه ای یا بشکه ای شکل کوچک

كمپوست ساز استوانه ای یا بشکه ای شکل کوچک

برای ۲ نفر که در هر هفته تقریبا دو کیلوگرم زباله غذایی تولید می کنند ، جعبه ای با طول و عرض ۲ فوت و ارتفاع ۸ اینچ باید کافی باشد. همچنین یک جعبه ۳ در ۲ فوت می تواند برای 4 تا 6 نفر با حدود ۳ کیلوگرم زباله در هر هفته کافی باشد. کرمهای قرمز یعنی آن دسته که در تولید ورمی کمپوست مورد استفاده می باشند در محفظه ای با سوراخ های مناسب هوا بر روی تمام دیواره ها و روی یک بستر مرطوب به خوبی رشد می کنند.

برای ایجاد تهویه و زهکشی ، ۹ سوراخ یک دوم اینچی در کف محفظه ۲ در ۲ فوت و یا ۱۲ سوراخ در یک محفظه ۳ در ۲ فوت ایجاد کنید. برای جمع آوری هر نوع رطوبتی که ممکن است از محفظه خارج شود یک سینی پلاستیکی در زیر آن قرار دهید. همچنین ایجاد سوراخ در دیواره های بالایی محفظه ، اکسیژن کرمها را تأمین کرده و از ایجاد بو در محفظه جلوگیری می نماید. از آنجائیکه کرمها به فعالیت در تاریکی علاقه دارند ، از یک سرپوش بر زئی محفظه استفاده نمایید و محفظه را در جایی که دمای آن بین ۵۰ تا ۱۷ درجه فارنهایت می بارد ، قرار دارید .

شکل ۳-۲ – ساختار متداول مخزن کمپوست کرم خاکی

بشکه یا كمپوست ساز استوانه ای کوچک

بشکه كمپوست ساز استوانه ای قادر است که کمپوست را در مدت زمان نسبتا” کوتاهی تولید کرده و مکانیزمی آسان برای زیر و رو کردن محتویات فراهم نماید. در این روش به یک بشکه دست کم ۵۰ لیتری با یک سرپوش محافظ نیاز است. از اینکه قبلا” از این بشکه برای نگهداری مواد شیمیایی استفاده نشده است اطمینان حاصل نمایید. برای ایجاد جریان هوا و زهکشی رطوبت اضافی ، تا ۹ ردیف از سوراخهای یک دوم اینچ در طول بشکه ایجاد کنید. سپس بشکه را بطور عمودی روی بلوکها قرار دهید تا هوای زیرین بتواند جریان یابد. سه چهارم حجم بشکه را با زباله آلی پر کرده و از حدود یک چهارم پیمانه کود حاوی نیتروژن استفاده نمایید (تقریبا ۳۰٪ نیتروژن). از کمی آب نیز استفاده کنید تا کمپوست مرطوب شود اما خیلی خیس نشود.

هر چند روز یکبار بشکه را از پهلو در سرتاسر باغ بغلطانید تا کمپوست درون آن مخلوط و هوادهی شود. پس از این کار می توان درب بشکه را برداشت تا هوا به درون آن نفوذ نماید. در بهترین حالت ، کمپوست باید بعد از ۲ تا 4 ماه آماده شود. این روش بهترین راه ممکن برای شهر نشینانی است که دارای یک باغچه کوچک هستند.

كمپوست ساز استوانه ای یا بشکه ای شکل بزرگ

كمپوست ساز استوانه ای یا بشکه ای شکل بزرگ

بشکه یا كمپوست ساز استوانه ای بزرگ

برای مقادیر بیشتری از زباله های آلی بهترین راه استفاده از ساختارهای محفظه ای می باشد. می توانیم به عنوان مثال از یک حصار سیمی سوراخ سوراخ کوچک استفاده کرده و آن را با استفاده از چند بست به هم وصل کرده و یک محفظه مدور بسازیم. قطر محفظه باید بین ۳ تا ۵ فوت و ارتفاع آن نیز دست کم 4 فوت باشد. پیش از افزودن مواد به درون محفظه نیز می توان از یک ستون در وسط آن استفاده نمود تا شکل تل حفظ شود و افزودن آب نیز آسانتر انجام گیرد. به این ترتیب ، تنها با باز کردن بست از سیمها ، حرکت دادن استوانه سیمی به اندازه چند فوت و برگرداندن ورمی کمپوست به درون آن ، می توان مواد کمپوست سازی را به آسان ترین شکل ممکن برگرداند.

محفظه سه قسمتی

این نوع محفظه یک ساختار بسیار کارآمد و بادوام در کمپوست سازی سریع می باشد. محفظه سه قسمتی مقدار قابل توجهی کمپوست را درون خود جای داده و به هوا نیز اجازه می دهد تا در آن جریان پیدا کند. این روش بر اساس یک خط تولید عمل کرده و دارای سه بخش میباشد که کمپوست هایی که در مراحل مختلف تجزیه قرار دارند ، در هر یک از این سه بخش جای می گیرند. در بخش اول ماده کمپوست ساز قرار داشته به مدت ۳ تا ۵ روز به آن گرما داده می شود سپس این ماده به قسمت دوم انتقال یافته و تا ۷ روز در آنجا خواهد بود. در ضمن به بخش اول نیز مواد جدید اضافه می شود. سرانجام ، این مواد نیز به عنوان کمپوست نهایی به قسمت سوم محفظه انتقال می یابند.

واحد کمپوست ساز آجری

واحد کمپوست ساز آجری

ساخت محفظه سه قسمتی

برای این منظور می توان از موادی مثل: چوب مقاوم در برابر پوسیدگی مانند چوب سرخ ، چوب تیمار شده با نمک یا یک ماده نگهدارنده که از نظر زیست محیطی غیر سمی و نیز سالم باشد و یا ترکیبی از چوب تیمار شده و تیر آهنی استفاده نمود.

محفظه سه قسمتی یا سه قلو

محفظه سه قسمتی یا سه قلو

اگر چوب ، تیمار شده و یا در برابر پوسیدگی مقاوم باشد ، در عرض چند سال تجزیه خواهد شد. هر محفظه باید دست کم ابعادی برابر با ۳ تا ۵ فوت داشته باشد، تا بتواند حجم کافی برای کمپوست سازی مطلوب را در خود نگه دارد. اگر در قسمت جلو از میله هایی استفاده شود که قابل جداشدن باشند ، در اینصورت دسترسی به محتویات برای برگرداندن آنها نیز ، آسانتر خواهد بود.

 واحد مخلوط کمپوست ساز

 واحد مخلوط کمپوست ساز

کارهایی که در ابتدا باید انجام گیرند عبارتند از: جمع آوری مناسب، دسته بندی یا جداسازی موادی که قابل تبدیل به کمپوست باشند، هم چنین جدا سازی موادی که قابل تبدیل به کمپوست نمی باشند و آنهایی که در محیط زیست تجزیه نمی شوند مانند پلاستیک، سنگ، شیشه، سرامیک و فلزات امری لازم و ضروری می باشد. باید زباله هایی را که بشدت توسط مواد شیمیایی دچار آلودگی شده اند نیز جدا نمود و سپس باید ماده تمیزی که برای کمپوست شدن انتخاب شده بصورت توده روی هم انباشته شود و کلوخه های بزرگ آن نیز شکسته شوند. ماده جداشده باید به مدت یک روز در لایه ای به ارتفاع یک فوت ، در مقابل نور آفتاب قرار داده شود. این کار باعث از بین رفتن موجودات نامطلوب و همچنین بوهای بد می گردد. می توان ۱۰ تا ۶۰ درصد از زباله های آلی روزانه را که باید به ورمی کمپوست تبدیل شوند ، با خرده برگهای از پیش تیمار شده مخلوط نمود.

مواد لازم برای ساخت بستر

این ماده شامل پایین ترین لایه از غذای کرمهای خاکی است که لازم است به ورمی کمپوست تبدیل گردد برای شروع و تکرار این عمل در آینده می توان از هر ماده تجزیه پذیر در محیط زیست برای بستر سازی استفاده نمود. موادی از قبیل : پوست موز، مغز نارگیل و برگهای خشک گیاهان ، تفاله نیشکر ، ساقه محصولات کشاورزی ، علفها یا سبوس، پیت رسیده (که دست کم به مدت ۲۶ ساعت در آب خیسانده شده باشد) ، علفهای کوتاه شده از باغچه، برگهای بیجان ، تراشه های چوب ، روزنامه ها (که خرده شده و در آب خیس خورده اند) ، علفهای کوتاه شده و مواد زاید باغچه ایی نباید سبز باشند بلکه باید مدتی از چیدن آنها گذشته باشد. برای بستر سازی می توان از هر ماده آلی مرطوب شده استفاده نمود. از زباله های غذایی احشام یا غذاهای دورریز آنها نیز می توان برای این منظور استفاده کرد.

شرایط ایده آل برای زندگی کرمهای خاکی

کرمها را در دمای ۵۰ تا ۷۰ درجه فارنهایت نگه دارید، زیرا این دما میانگین دمای مطلوب برای بستر کرمی است. میزان رطوبت متوسط نیز باید ۵۰٪ باشد ، همچنین کرمهای خاکی را دور از معرض بارش باران نگه دارید. کرمها در زیر باران یا تحت رطوبت زیاد غرق شده و یا در همه جا پراکنده می شوند و سرانجام اینکه به بستر باید تا حد امکان به pH حدود 6.5 نزدیک باشد، در حالی که pHهای حدود 7 و 6 به ترتیب محدوده های بالاتر و پائین تر pH می باشند.

منبع

چگونه یک ظرف کمپوست در حیاط خانه درست کنیم

سه نیاز اصلی کرم های ورمی کمپوست

سه پارامتر مهم در تولید ورمی کمپوست

گونه های مختلف کرم خاکی نیازهای زیست محیطی متفاوتی دارند که برای تکثیر و سلامتی مداوم آنها جهت تولید ورمی کمپوست ضروری می باشد. این نیازها هستند که بطور اجتناب ناپذیری تعیین می کنند که آیا یک خانواده خاص از کرمها برای کشت در هر شرایطی مناسب می باشند یا خیر؟

کرم خزنده شب

برای نمونه اگرچه ممکن است بسیاری از مردم علاقه مند به پرورش کرم خزنده شب یا کرم شبنم در خانه خود به عنوان منبع طعمه ماهیگیری باشند اما اگر بدانیم که این نوع خاص از کرم ، دماهای بین پنج تا ده درجه سانتی گراد را برای زندگی ترجیح می دهد ، دیگر این کار ، امر قابل قبولی نخواهد بود. در طول ساعات گرم روز این عضو بزرگ از خانواده کرمهای خاکی به عمق سوراخهای زیر زمینی خود بر می گردد و تنها هنگام عصر یا صبح زود یعنی خنگ ترین ساعات ممکن در طول روز است که می توانند بیرون بیایند. ( این سوراخها تا عمق بیش از3.5 متر ایجاد شده اند بنابراین اگر ما خواستار کشت و پرورش این حیوان در خانه های خود هستیم باید بتوانیم دست کم دمای بخشی از فضای موجود را پائین بیاوریم. با وجود این حتی در این صورت نیز ملاحظات دیگری که باید در این زمینه انجام گیرد مردم را متقاعد خواهد کرد که این خزندگان شب باید بیشتر برداشت شوند تا اینکه کشت گردند.

کرم Eisenia fotida

از سویی دیگر، دو نوع کرم به نامهای Eisenia fotida و Lumbricus rubellus که بیشترین مورد استفاده را در تولید ورمی کمپوست دارند رایج ترین نوع کرم می باشند و این به دلیل سهولت در تکثیر و شرایط زیست محیطی لازم است که برای زندگی ترجیح می دهند. کشت این حیوانات که برای یک فضای داخلی نیز کاملا مناسب می باشد، هیچ مشکلی ایجاد نمی کنند تنها به کمی سعی و تلاش نیاز دارد هم چنین برای ما که با کرم ها در یک جا زندگی می کنیم نیز هیچ مشکلی بوجود نمی آورد. واقعیت این است که این کرمها در غیاب خطرات طبیعی که در فضاهای خارجی با آن مواجه اند می توانند در یک فضای داخلی سریعتر رشد کنند ، سالمتر باقی بمانند، بیشتر عمر کنند و با سرعتی بیشتر تکثیر شوند.

مزرعه سرپوشیده ورمی کوپوست

بنابر این فضای داخلی برای کرمها محیطی بسیار مطلوب است و همچنین سود بزرگی را نیز عابد صاحبخانه می نماید ، زیرا روش جدید و خوبی برای تبدیل زباله های آلی به یک غذای خوب برای گیاهان ، چمن ها و باغ ها می باشد. این نیازها به سه گروه اصلی تقسیم می شوند که هر یک از آنها را در بندهای بعدی مورد بررسی قرار خواهیم داد. (فرض بر این است که کرمها در یک بستر مناسب با مقدار غذای کافی قرار دارند).

١- هوا ( تهویه )

میکروبهایی که زباله های آشپزخانه مزرعه و باغ را به کمپوست تبدیل می کنند میکروبهای هوازی می باشند یعنی برای زنده ماندن و انجام فعالیت خود که همان تولید ورمی کمپوست است، به هوا نیاز دارند. تل های کمپوست باید به گونه ای باشند که هوای زیادی را به درون خود راه بدهند، که این کار معمولا با استفاده از محتویاتی حجیم مانند ساقه ها و علفهای هرز انجام می شود.

کرمها علاقه ای به باکتریهای بی هوازی ندارند و اگر تحت چنین شرایطی قرار گیرند محلی را که باعث آزارشان می شود ترک می نمایند و اگر قادر به این کار نباشند خواهند مرد.

مکانیسم تنفس کرم خاکی

کرمها نیز درست مانند بیشتر جانوران به تنفس نیاز دارند. فرایند اسمزی، کرمها را از انسانها که دارای ریه هستیم متمایز می کند اما به هر حال نتیجه مشابه است. کم کم ، اکسیژن موجود مصرف شده و با دی اکسید کربن و دیگر گازهای زباله ای جایگزین می شود.

بر خلاف انسانها که بر روی زمین زندگی می کنیم کرمها در زیر خاک یا بستر خود و در مجاورت نزدیک با گازهای سمی می باشند. علاوه بر این کاهش اکسیژن می تواند منجر به افزایش گرما شده و این گرما نیز به نوبه خود نیاز کرم را به اکسیژن افزایش می دهد. خوشبختانه ، این وضعیت تنها با کمی توجه قابل کنترل است.

مخلوط کردن خاک ورمی کمپوست

لازم است که تقریبا هر دو یا سه هفته یک بار چند اینچ از لایه های بالایی خاک بستر را به آرامی مخلوط نمود تا گازهای ایجاد شده ، خارج شوند. این کار همچنین از فشردگی بستر جلوگیری می نماید. خاکهای موجود در سطوح پایین تر را نیز می توان به میزانی بسیار کمتر از لایه های بالایی بهم زد. اگر عادت دارید غذای کرمها را در دل خاک مدفون کنید این کار خود باعث بهم خوردن خاک می شود. و تنها چیزی که نیاز خواهید داشت اشباع ” گاه و بیگاه خاک از رطوبت است. اگر در حال ایجاد سیستمی جدید هستید به خاطر داشته باشید که وجود سطحی وسیع تر، مفیدتر خواهد بود البته فعالیت کرم های کمپوست در زمینهای بایر با اندکی توجه از نظر تهویه، معمولا محدودیتی ایجاد نمی کند.

آبیاری سفالی برای مرطوب نگه داشتن محفظه ورمی کمپوست

۲- میزان رطوبت

محتویات محفظه کرمها باید مرطوب نگه داشته شوند البته نباید خیلی خیس شوند. اجازه ندهید که بارش باران به داخل محفظه نفوذ کند زیرا این کار ممکن است باعث غرق شدن کرمها شود. در اماکن رو باز نیز ممکن است به پوششی از برگها نیاز باشد تا بتوان محفظه را از خشک شدن در هوای گرم تابستان نیز حفظ کرد.

اگر این نکته را در نظر بگیریم که کرم خاکی بر خلاف آنچه از نامش پیداست در واقع یک موجود آبی می باشد، در اینصورت دیگر پذیرش این مطلب که رطوبت مورد نیاز و ضروری آنها برای ادامه حیات تا چه اندازه لازم می باشد آسان است. اما بیشترین مشکلی که در بستر کرمها بوجود می آید، وجود رطوبت بسیار زیاد است نه کاهش رطوبت. در این مورد نیز مانند بیشتر مسائل زندگی، لازم است که برای ایجاد عملکرد بهینه به تعادلی مناسب دست بیابیم و باید بخاطر داشته باشیم که گاهی ممکن است این تعادل برای سازگاری با نیازهای خاص، تغییر داده شود.

ابتدا نگاهی به پایین ترین میزان رطوبت خواهیم داشت.

تحت شرایط طبیعی بیشترین میزان فراوانی کرمهای خاکی در خاکهایی مشاهده می شود که میانگین رطوبت در آنها بین ۱۲ تا ۳۰ درصد است. اگر میزان رطوبت بسیار کمتر از این احد شود ، کرم شروع به آزاد سازی آب داخل بدن خود می کند و اتفاقاتی بیولوژیکی روی می دهد در صورت عدم بررسی های لازم ، میتواند سرانجام منجر به مرگ کرم شود. در مراحل پایانی این شرایط و با از دست دادن آب بیشتر ، کرم با از جان گذشتگی حتی اقدام به دفع كاليميکا از درون خود می کند تا بتواند بدن خود را مرطوب نگه دارد. در این هنگام ، ممکن است فرو رفتن کامل در آب ، تنها راه پیشگیری از مرگ کرم باشد.

همچنین هنگامیکه یک نگهدارنده یا پرورش دهنده کرم تازه کار ، تلاش می کند تا بستر کرمها را بطور یکنواخت و پیوسته مرطوب نگه دارد ، این کار نیز می تواند منجر به ایجاد رطوبت بیش از حد گردد. وقتی فرد مشاهده می کند که لایه بالایی ماده ، خشک تر از آن چیزی است که باید باشد بنابراین آب بیشتری به بستر می افزاید. فعالیت میکروبی نیاز به رطوبت کافی دارد و یک تل خشک کمپوست ، عمل تجزیه را بطور مؤثر انجام نخواهد داد.

اگر میزان بارش باران کم باشد ، در اینصورت لازم است که برای حفظ سرعت ثابت تجزیه مواد ، تل به طور دوره ای آبیاری شود . برای مرطوب نمودن تل باید آب کافی به آن افزوده شود، اما از آبیاری بیش از حد نیز باید پرهیز کرد زیرا آب بیش از اندازه می تواند منجر به شرایط بی هوازی گردد. کافی است تل ، مرطوب شود اما نباید آن را بیش از اندازه خیس نمود. اگر با فشردن یک مشت ورمی کمپوست به اندازه چند قطره از آن بچکد ، در این صورت میزان رطوبت آن مناسب می باشد. اگر هیچ آبی به بیرون تراوش نکند ، در اینصورت کمپوست بسیار خشک و اگر هم آب از آن جاری شود ، پس تل ورمی کمپوست بیش از حد خیس است.

کنترل رطوبت با کمک شکل پشته

کنترل رطوبت با کمک شکل پشته

هنگامی که برای اولین بار کرمها را در خانه جدیدشان قرار می دهیم، بستر آنها از مواد تازه ای ساخته شده است، که این مواد با گذشت زمان به مواد تجزیه شده تری تبدیل می شود. سپس با افزودن خوراک به بستر، کرمها کار معمول خود را آغاز نموده یعنی شروع به خوردن هر چیز بیشتر از بقایای آلی می نمایند .

در همین حال ، مواد خورده شده همانطور که از بدن بسیار کوچک آنها عبور می کند دچار تغییر و تحولات شده و در پایان نیز کرمها مواد خورده شده را در درون بستر دفع می کنند. این مواد دفع شده نیز جمع آوری گشته و به عنوان کود آلی برای گیاهان مورد استفاده قرار می گیرد. اگر کرم مجبور به زندگی در میان زباله هایی باشد که خود تولید نموده، در اینصورت نمی تواند به حیات سالم خود ادامه دهد. بنابراین باید بستر را بطور مرتب عوض کرده و اجازه ندهیم که مدفوع کرم به ماده ای سمی برای کرم های درون محفظه تبدیل شود ، اما آبیاری بیش از حد، به فرآیند سرعت بخشیده و باعث پراکندگی مدفوع کرمی می شود .(ماده ای که در نهایت کرم ها را خواهد کشت، همان ماده ای است که ما خواستار تولید آن برای گیاهان هستیم و مقدار زیادی از این ماده می تواند در آب زیاد از بین برود).

٣- دما

دماسنج مخصوص ورمی کمپوست

دمای مورد نیاز برای رسیدن به نتیجه مطلوب بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی گراد می باشد. اما کرمهای خاکی حتی در دماهای پایین تر و نیز دماهای بالاتر تا ۶۸ درجه سانتی گراد نیز زنده می مانند. همچنین می توان با ایجاد سایه بان دمای تل ورمی کمپوست را بطور آشکاری کاهش داد. تجزیه فعال در دمای میانگین تابستان و در فضای خارجی انجام می شود. با وجود اینکه دمای بالاتر در درون تل ، سرعت تجزیه را افزایش می دهد اما این تفکر درستی نیست که باید برای انجام تجزیه سریعتر تل ورمی کمپوست را گرم نگه داشت.

کرمها قادر به تحمل تغییرات کمی در آب و هوای اطرافشان می باشند. یعنی این تغییرات باید به آرامی و در طول یک دوره زمانی اتفاق بیفتد. اگر محفظه کرم را از درون خانه با دمای ۲۰ درجه سانتی گراد به فضای بیرون و دمای حدود ۱- درجه سانتی گراد در زمستان ببریم حتی اگر این کار در مسافت کوتاه خانه تا اتومبیل باشد ، قطعا باعث از بین رفتن کرمها می شود. عکس این اتفاق نیز صادق است یعنی اگر بطور مثال ، کرمها را در بالکن خانه نگه می دارید و بخاطر ترس از سرما و یخ زدگی زود هنگام ، آنها را از دمای ۵ درجه سانتی گراد به اتاق گرم می برید ، این کار نیز تعداد زیادی از کرمها را از بین خواهد برد.

برای کرم های ایزینیا فتیدا و لامبريکوس رابیلوس، مناسب ترین محدوده دما بین ۱۳ تا ۲۲ درجه سانتی گراد می باشد، در عین حال این دما برای آن دسته از ما انسانها که با کرمها زندگی می کنیم نیز مناسب می باشد. دمای هوای خارج از این محدوده می تواند کرمها را به روشهای گوناگونی تحت تاثیر قرار دهد که البته همه آنها منجر به مرگ کرم نمی شوند.

هنگامی که دمای هوا به کمتر از ده درجه سانتی گراد می رسد در اینصورت مقدار غذای کرمها نیز کاهش می یابد زیرا فعالیت کرمها کمتر شده و آنها به نقاط پایین تر بستر می روند. مگر اینکه کف بستر سرد باشد و باعث ایجاد مشکل شود که در اینصورت کرم خود را به سطح بستر نزدیکتر می کند در دمای 4 تا 5 درجه سانتی گراد ، ممکن است کرمهای بالغ تولید کوکون را متوقف نموده و سرعت رشد کرمهای جوانتر نیز پایین آید.

دمای مناسب برای کرمی های ورمی کمپوست

کرمهای قرمز قادرند که در طیف وسیعی از دما ، زنده بمانند (15.5 تا 26.5 درجه سانتی گراد) اما آنها تنها می توانند در دمای بستری مطلوب که بین 10 تا 21 درجه سانتی گراد است ، زباله های غذایی را بازیافت نمایند. کرمها هرگز نباید یخ بزنند. ممکن است لازم باشد که در فصل زمستان ، محفظه هایی را که در فضای خارجی نگهداری می شوند ، با شاخ و برگها عایق بندی نمود. تا در مقابل یخ زدگی محافظت گردند. می توان در فصل زمستان ، محفظه های قابل حمل را در فضای گاراژ به وسیله آبگرمکن گرم نگه داشت.

توجه به این نکته مهم است که در صورت وجود رطوبت کافی در درون محفظه ، دمای میانگین بستر در همه جای آن بین ۵ تا ۱۰ درجه پایین تر از هوای محیط اطراف آن خواهد بود که در پاره ای اوقات باید بسیار به این مسئله توجه شود.

چگونه خاک را عاری از عوامل بیماری زا کنیم

چگونه خاک را عاری از عوامل بیماریزا کنیم

تولید نوین فرآورده های باغبانی، نیاز به محیط کشت هایی دارد که از عوامل بیماریزا، حشره ها و علف های هرز عاری باشند. بسیاری از اجزای تشکیل دهنده محیط کشت مانند پرلایت و ورمی کولایت، در کارخانه و در فرآیند با دمای زیاد، سترون می شوند. سایر مواد تشکیل دهنده محیط کشت مانند پیت خزه، سترون نیستند اما در صورتی که در محیط کشت به کار روند، ممکن است آفت کمی داشته باشند و از این رو، پیت خزه به عنوان یک محیط آماده کاربری و بدون هیچ تیماری برای عوامل بیماریزا، محسوب می شود. به طور معمول، دارپوست نیز به خاطر سالمند بودن و فرآیند پوسیده شدن، آماده کاربری است. روش فرآیندی الیاف نارگیل نیز به گونه ای است که بدون هیچ مشکل آفتی، آماده کاربری است.

و به نظر می رسد خزه اسفاگنوم، دار پوست و الیاف نارگیل دارای درجه های مختلفی از مواد طبیعی برای فرو نشاندن عوامل بیماریزا می باشند.

پاستوریزه کردن

پاستوریزه کردن خاک

معمولترین روش برای کنترل عوامل بیماریزا در گلخانه ها، گرم کردن محیط کشت به میزان ۶۰ تا ۶۵ درجه سلسیوس و به مدت ۳۰ دقیقه است. این تیمار پاستوریزه کردن، بیشتر عوامل بیماری زا، علف های هرز، حشره ها و نماتدها را از بین می برد، اما بدبختانه بسیاری از ریز اندامواره های (میکروارگانیزم های) نابیماریزای مفید را هم می کشد. چنانچه بذر علف های هرز مشكل زا باشند، باید محیط کشت با دمای ۷۰ تا ۸۰ درجه سلسیوس گرما داده شود. حجم های زیاد خاک، ماسه یا بسترهای خاکی از نظر اقتصادی بهتر است با بخار تیمار شوند که یا به طور مستقیم یا با تهویه انجام می شود. با روش های بخاردهی، محیط کشت باید به میزان ۲۵ تا ۴۰٪ حجم مرطوب شود، ولی خیس نباشد.

استرلیزه کردن خاک با بخار

یکی از کاستی های پاستوریزه کردن با بخار، هزینه آن است که در برگیرنده نه تنها هزینه های انرژی، بلکه هزینه های کارگری می شود. سایر مشکل هایی که ممکن است وجود داشته باشد، مسمومیت با منگنز و آمونیوم است. مسمومیت منگنز در صورتی ایجاد می شود که خاک دارای مقادیر زیادی منگنز به صورت غیر قابل دسترس باشد. بخار، مقدرای از منگنز را به صورت قابل دسترس برمی گرداند. پاستوریزه کردن با دمای زیاد یا به مدت طولانی، ممکن است باعث تولید مقدار زیادی منگنز شود که برای گیاهان سمی می باشد.

مسمومیت آمونیومی هم با فرآیند پاستوریزه کردن در ۷۱ درجه سلسیوس رخ می دهد که موجب مرگ تمام ریز اندامواره های (میکروارگانیزم های) برگرداننده آمونیوم به نیتریت و نیترات می شود و در نتیجه آمونیوم در محیط های کشت، به حد کشنده می رسد.

آفتابدهی

این روش که در بسیاری از نقاط ایران کاربرد دارد، روشی کند است اما ارزان و بدون نیاز به مواد شیمیایی می باشد. زمین کشتزار (برابر مزرعه در زراعت) یا بستر های زمینی گلخانه یا گلدان های دارای محیط کشت، آب داده می شود و پس از زهکش شدن، با پلاستیک روشن یا سیاه 1.5 تا 2 میلی، محکم پوشانیده می شود. پلاستیک، گرما را جمع کرده و دمای محیط کشت را افزایش می دهد. این روش در تابستان و در مناطق با آفتاب زیاد و دمای گرم بسیار کارا می باشد. پلاستیک روی محیط کشت به مدت ۴ تا ۶ هفته نگهداشته می شود. همانند روش پاستوریزه کردن، محیط کشت باید پیش از تیمار، مرطوب ولی خیس نبوده و کلوخه نداشته باشد. باید اطمینان حاصل شود که پلاستیک سوراخ ندارد و به طور کامل بسته شده و گرنه مقداری گرما ممکن است از دست برود و موثر بودنش کم شود.

قارچکش ها

قارچ کش ها در پاستوریزه کردن خاک

یک محیط کشت پاستوریزه نشده و مورد نیاز فوری را می توان با قارچکش ها محلول پاشی کرد تا از بیماری زاهای احتمالی جلوگیری شود. گرچه، قارچکش ها گران هستند و در کنترل بیماریزاهای محیط کشت، ممکن است صد در صد موثر نباشند. کاربرد محیط کشت های پاستوریزه شده یا اجزای محیط کشت عاری از عوامل بیماری زاها، در دراز مدت عملی تر و از نظر هزینه بهتر است.

مواد شیمیایی

گاز متیل بروماید

مواد سترون کننده به طور معمول در هوای آزاد به کار برده می شوند تا علف های هرز، حشره ها و بیماری ها را پیش از کاشت، کنترل کنند. یکی از موثرترین مواد شیمیایی گاز متیل بروماید است. این گاز برای انسان بسیار سمی می باشد و لازم است محیط کشت، به مدت ۷ تا ۱۰ روز پیش از کاشت، هوادهی شود. برخی از گونه های گیاهی، مانند میخک، به متیل بروماید حساس هستند. با توجه به خطرناک بودن متیل بروماید، امروزه بیشتر از کلروپیکرین بهره گیری می شود که در کنترل قارچ ها، حشره ها و نماتدها بسیار موثر و در مورد بذر علف هرز تا حدودی موثر است. گاهی هم از آمیخته متیل بروماید و کلروپیترین بهره گیری می شود.

انواع خاک های کشاورزی و مواد موجود در آنها

خاک های کشاورزی از انواع مواد آلی و معدنی تشکیل شده است. شاید بتوان انواع خاک ها را بر اساس مواد تشکیل دهنده و یا منشا آنها دسته بندی نمود. یکی از مهمترین مواد موجود در خاک مواد آلی هستند. مواد آلی مورد نیاز برای محیط کشت از دو منبع مختلف دامی و گیاهی تامین می شوند

کودهای دامی

تصویر کود دامی

کودهای دامی دربرگیرنده مدفوع چهارپایان، پرندگان، پودر استخوان و مواد زاید کشتارگاه ها مانند خون تازه، خون و گوشت خشک شده، شاخ و سم جانوران و غیره است. همچنین، به ندرت از کود انسانی نیز ممکن است استفاده شود. این کودها نه تنها ویژگی های فیزیکی خاک را بهبود می بخشند بلکه در تقویت خاک و تکمیل ویژگی های شیمیایی آن نیز نقش مهمی دارند. ترکیب شیمیایی این کودها، بسته به نوع دام و خوراکی که مصرف می کنند، متفاوت است. افزون بر مدفوع، از ادرار دام ها نیز می توان برای تقویت خاک استفاده کرد. برای جلوگیری از هدر رفتن ادرار دامها که به ویژه برخوردار از مواد نیتروژنه وافر است، در زیر پای دام ها مقداری کاه خشک پاشیده می شود تا ادرار را به خود جذب کند. افزون بر این، کف اصطبل، با سیمان و سنگ پوشانده می شود تا ادرار به زمین فرو نرود. تخته های کودی زیر پای دام ها را در محلی جمع کرده و برای جلوگیری از هدر رفتن نیتروژن آن، روی هم به صورت فشرده در جای غیرقابل نفوذی انباشته می شوند و چون فعالیت باکتریها برای تجزیه مواد و تبدیل مواد آلی نیتروژنه به نیتروژن قابل جذب، در محلی مرطوب صورت می گیرد، پیوسته روی آن ها آب پاشیده می شود. این کود، پس از چند ماه که رنگ قهوه ای به خود گرفت و پیش از پوسیدن کامل کاه داخل آن، به زمین داده می شود یا با خاک و مواد دیگر، برای استفاده گیاهان گلدانی آمیخته می گردد.

گه گاه، از کود انسانی نیز در باغبانی استفاده می شود، ولی با توجه به آلودگی فراوان این کود، می بایستی تا حد ممکن از کاربرد آن خودداری شود و در صورت ناچار بودن، باید در محلی دور از نواحی مسکونی انبار شود و تنها به محصول هایی داده شود که به صورت پخته مصرف می شوند. امروزه مصرف کودهای آلی دامی و به ویژه انسانی برای گیاهانی که در درون خانه نگهداری می شوند یا در باغچه خانه ها کشت می شوند، به طور کلی از نظر بهداشتی منسوخ شده و به جای آن از کودهای آلی گیاهی، آن هم بیشتر پس از سترون کردن، استفاده می شود.

کودهای گیاهی

در باغبانی از کودهای گیاهی زیر استفاده می شود:

 خاکبرگ

الف: خاکبرگ: خاکبرگ که از پوسیده شدن موادی مانند برگ درختان، چمنهای قیچی شده و غیره تولید می شود ارزش غذایی چندانی ندارد و تنها به منظور سبک و قابل نفوذ کردن خاک های گلدانی مورد استفاده قرار می گیرد. برای تهیه خاکبرگ، در فصل پاییز برگ های خشک درختانی که رگبرگ های ضخیم و خشن ندارند (مانند درختان میوه، افرا و نارون)، در محلی روی سطح زمین یا در یک گودال به صورت یک لایه جمع آوری می شوند و پس از این که با آبپاشی، رطوبت لازم تامین شد، برای تسریع در پوسیدن آنها، مقداری کود نیتروژنه مانند نیترات آمونیوم به آنها افزوده می گردد، سپس، یک لایه دیگر برگ ریخته و با تکرار عمل آبپاشی و کودپاشی، به انباشتن مقدار مورد نظر برگ پرداخته می شود. در اثر رشد و نمو باکتری ها، برگ ها به تدریج، می پوسند. به طور معمول هر از چندی، این توده از هم پاشیده می شود و دوباره در محل دیگری روی هم ریخته می شود. این کار به منظور جلوگیری از ایجاد گرمای بیش از حد، در درون توده که باکتری ها را از بین می برد و برای هوارسانی به باکتریهای هوازی انجام می گیرد. به هم خوردن توده خاکبرگ، مراحل پوسیدن را تسریع می کند. در شرایط عادی، خاکبرگ پس از ۸ تا ۱۲ ماه قابل استفاده می شود، ولی خاکبرگ هایی که ۳ تا ۴ سال مانده باشند، ترجیح داده میشوند. خاکبرگ آماده شده باید الک شود تا چوبها و قسمتهای زاید آن جدا شود. خاکبرگ ممکن است دارای بذر علفهای هرز، آفات و بیماریها باشد و بنابراین باید پیش از مصرف گندزدایی شود. ب: کود سبز: این روش که برای کوددهی به زمین باغ، باغچه و یا مزرعه می تواند، مورد استفاده قرار گیرد، عبارت از کشت یک محصول و برگرداندن آن پیش از چوبی شدن به زمین، با شخم زدن و یا با بیل است. بیشتر، از گیاهان تیره لوبیاسانان برای این منظور استفاده می شود، زیرا گیاهان این تیره در گره های ریشه خود، به وسیله برخی از باکتری ها، نیتروژن هوا را تثبیت می کنند و خاک را حاصلخیز می نمایند.

پیت خزه

تصویر پیت خزه

پیت عبارت از باقیمانده های گیاهان آبزی باتلاقها و مرداب هاست که زیر آب به حالت نیمه پوسیده و تجزیه شده به جا مانده است و خرد شده آنها را پس از استخراج، در آمیخته های خاکی گلدانی به کار برده می شود و می تواند در چهار گروه دسته بندی شود:

الف – پیت خزه اسفاگنوم : بقایای تا حدی پوسیده گونه های مختلف خزه اسفاگنوم است. این نوع خزه، پیت اصلی است که در تجارت به کار می رود و pH حدود ۳ تا ۴ دارد. ظرفیت جذب آب زیادی دارد، یعنی ۱۰ تا ۲۰ برابر وزن خود آب جذب می کند. این نوع خزه مقدار کمی مواد معدنی دارد. از ویژگیهای این ماده این است که سترون بوده و حاوی چند ماده ویژه قارچکش است که از مرگ گیاهچه جلوگیری می کند.

ب – پیت خزه هیپنوم: بقایای تا حدی پوسیده گونه های مختلف خزه هیپنوم است که داری pH بین ۵ تا ۷ است.

پ- پیت نی جَگَنی: بقایای تا حدی پوسیده نی و جگن است. دارای pH بین ۴ تا 7.5 است.

ت- پیت هوموس : از مواد گیاهی به طور کامل پوسیده با pH بین ۵ تا 7.5 تشکیل شده و اغلب دارای مقدار زیادی نیتروژن و خاک است.

از میان انواع پیت در ایران پیت خزه از همه معروفتر است که دارای رنگ قهوه ای می باشد و ظرفیت نگهداری آبی حدود ۱۰ برابر وزن خشکش دارد. این ماده، اسیدی و با واکنشی برابر 3.8 تا 4.5 بوده، مقدار کمی نیتروژن دارد و فسفر و پتاسیم آن ناچیز است، بنابراین، بیشتر به منظور نگهداری آب، به خاک گلدان ها افزوده می شود. پیش از افزودن پیت به خاک باید، در صورت لزوم، آن را تکه تکه کرد و لازم است که آن را مرطوب ساخت.

دار پوست

نوع دار پوست یا پوست درخت جدا شده از الوارها، در مناطق مختلف متفاوت است. دو نوع موجود، چوب نرم با pH ۵ تا ۶ چوب سخت با pH بالاتر حدود ۷ می باشند. دار پوست بیشتر برای محیط کشت گیاهانی مانند ارکیدها استفاده می شود. هنگام خرید دار پوست، اندازه ذره ها، گونه درختی و درجه پوسیدگی باید کنترل شود. ویژگی های دار پوست متغیر تر از پیت خزه، به ویژه با توجه به منبع آن می باشد. دار پوست می تواند توانایی کاهش بیماری ها را نیز داشته باشد.

الیاف نارگیل

تصویر کوکوپیت

الیاف نارگیل از نظر ظاهری همسان پیت خزه است و فرآورده فرعی صنعت فرآوری پوست نارگیل است و به آن کوکوپیت هم گفته می شود. الیاف و گرد الیاف نارگیل در ضمن فرآوری جدا شده، پوسانده، درجه بندی، خشک و فشرده می شوند و به صورت قالب آجری یا شبکه ای در می آیند که لازم است پیش از کاربرد، آبگیری شوند. گرد الیاف نارگیل به تازگی به لیست افزودنی های آلی به محیط اضافه شده و کیفیت آن با منبع تهیه شده متفاوت است. به ویژه مقدار کل نمک های محلول، سدیم، کلرید و پتاسیم می تواند در آن، به میزانی که آسیب رسان باشد، بالا باشد. گرد الیاف نارگیل دارای بذر علف های هرز یا عوامل بیماریزا نیست و از پیت خزه خشک، بیشتر آب جذب می کند.

مواد کانی

مهمترین مواد کانی (معدنی) که به محیط کشت گیاهان گلدانی افزوده می شوند عبارتند از:

ورمی کولایت

الف- ورمی کولایت : این ماده معدنی از نوع میکاست که وقتی گرما ببیند، حجمش زیاد می شود. مواد شیمیایی آن در برگیرنده سیلیکاتهای منیزیوم، آلومینیوم و آهن است که آب خود را از دست داده اند. از نظر pH خنثی است و ذره های آن از امکان نگهداری آب عالی برخوردارند. همچنین، ورمی کولایت منبع کلسیم، منیزیم و پتاسیم است. ورمی کولایت را می توان با اندازه ذره های مختلف خریداری کرد که درجه بندی از ظریف تا درشت دارد. درجه های ظریفتر برای گیاه افزایی و درجه های درشت تر برای گیاهان گلدانی مصرف دارد. از آن جا که ورمی کولایت ظرفیت تبادل کاتیونی به نسبت بالایی دارد، می تواند مواد غذایی را، به صورت ذخیره نگهداشته و در مراحل بعد، آزاد سازد. نکته مهمی که در مورد ورمی کولایت باید در نظر گرفته شود این است که وقتی مرطوب شده و حجمش زیاد می شود، نباید زیر فشار قرار گیرد، چون ساختار پرمنفذ خود را از دست میدهد.

ماسه

ماسه (شن) کنار دریا یا ماسه جاده ای که دارای نمک است، نباید استفاده شود. برای حصول به بهترین نتیجه، لازم است که ماسه شسته شود تا ذره های رس برداشته شده و پیش از بکارگیری پاستوریزه شود. در زمانی، ماسه یکی از مهمترین و متداولترین اجزای محیط های کشت بود، اما امروزه جای خود را به مواد سبک وزن مانند پرلایت داده که ویژگی هایی همانند ماسه دارند.

پرلیت

سایر مواد

از مهمترین مواد دیگر برای محیط کشت گیاهان، می توان زباله را نام برد که در سطحی بزرگ در خارج از شهرها انباشته می شود و پس از پوسیدن و غربال شدن، خرد شده و برای باغبانی به صورت قابل مصرف در می آید. در باغها و کشتزارها نیز ممکن است مواد زاید را جمع آوری و توده کرد و مرطوب نگه داشت تا پس از پوسیدن مورد استفاده قرار گیرند.

امروزه، در برخی از شهرهای بزرگ دنیا، دستگاه های کوچکی که در خانه ها قابل نگهداری است ساخته شده که زباله و مواد زاید پوسیدنی در آنها نگهداری می شوند تا پس از پوسیدن، برای گلکاری در خانه ها مورد استفاده قرار گیرند.

آمیخته های خاکی

چنانچه در گیاهان گلدانی، تنها خاک استفاده شود، از آن جا که خاک، اغلب سنگین و بدون هوای کافی است، پس از آبیاری، متراکم و چسبنده می شود و پس از آبیاری، به دلیل جمع شدگی، از جدار گلدان جدا شده، در نتیجه فاصله ای بین گلدان و محیط کشت درون آن ایجاد می گردد. در آبیاری بعدی، آب از شکاف بین گلدان و خاک به طور سریع می گذرد و بدون این که محیط کشت را مرطوب سازد به ته گلدان می رود و از سوراخ زهکش آن خارج می گردد. برای رفع این مشکل لازم است که به خاک، مقداری ماسه و مواد آلی افزوده شود. هنگامی که هیچ آمیخته ویژه ای مورد نظر نیست، دو نوع آمیخته خاکی زیر قابل توصیه است:

الف- برای کشت قلمه های ریشه دار و دانهال ها: یک یا دو قسمت ماسه + یک قسمت خاک لومی+ یک قسمت خاکبرگ (پیت یا مواد پوسیده دیگر).

ب- برای درختان و درختچه های گلدانی: یک قسمت ماسه + دو قسمت خاک لومی + یک قسمت خاکبرگ (پیت یا مواد پوسیده دیگر).

به این آمیخته ها می توان بر حسب نیاز، کودهای شیمیایی نیز افزود.

همچنین، انواعی از محیط کشت های پیش آمیخته موجودند. با این که محیط کشت پیش آمیخته می تواند گرانتر از خرید هر یک از اجزای تشکیل دهنده شود، هزینه های کارگری و وسایل لازم برای آمیختن محیط کشت می تواند زیاد باشد. گرچه برای تولید کننده های بزرگ، آمیختن محیط کشت اغلب از نظر اقتصادی قابل توجیه است.

محیط کشت در گیاه افزایی

آماده سازی محیط کشت

محیط کشت عاملی است که در گیاه افزایی بر درصد تنژیدگی بذر و همچنین قلمه هایی که ریشه دار می شوند و نوع ریشه ای که روی آنها ایجاد می شود، چه در کشتزار و چه در گلخانه، موثر است. محیط کشت گیاه افزایی باید رطوبت و اکسیژن کافی داشته و عاری از عوامل بیماریزا باشد. برای این منظور، بر حسب نوع گیاه، آمیخته های مختلفی از خاک، ماسه و پیت خزه یا سایر مواد به کار میرود. قلمه های گیاهان آسان ریشه زا را می توان درون ماسه یا آب نیز ریشه دار کرد.

محیط کشت گیاهان گلدانی

خاک گلدان

از آنجا که محیط ریشه در گیاهان گلدانی محدود است و این گیاهان، مانند گیاهانی که در کشتزار، باغ، یا باغچه کشت می شوند، نمی توانند ریشه های خود را گسترش داده، به طور طبیعی از منابع غذایی خاک استفاده کنند، برای برآورده ساختن نیازهای گیاه، با آمیختن مواد مختلف، محیط کشت مناسبی درون گلدان یا سایر ظرف های کاشت ایجاد می شود.

کشت بدون خاک

کشت هیدروپونیک

دیر زمانی است که کوشش بر این بوده که گیاهان در محیطی به جز خاک کاشته شوند، تا پرورش گیاهان، جدای از نوع خاک، قابل تکرار باشد، بدون این که لازم باشد هر بار بر اساس نوع خاک، رطوبت و کوددهی تغییر داده شود. بدین ترتیب که تمامی عناصر غذایی را به میزان مورد نیاز گیاهان گوناگون، در اختیار آنها قرار داد به گونه ای که گیاه بهترین رشد خود را داشته باشد. البته چنین محیطی باید مانند خاک بتواند، هوا، رطوبت و مواد غذایی را به میزان کافی و یکنواخت در اختیار گیاه بگذارد.

یکی از این روشها، کاشت گیاهان اسید دوست مانند آزاله در پیت خزه بی خاک می باشد که در مقایسه با خاک، محیط اسیدی بهتری در اختیار گیاه می گذارد. در این مورد باید از پیت خره درشت استفاده کرد و از آن جا که مرطوب کردن دوباره آن به تقریب غیر ممکن است، باید آن را همیشه مرطوب نگهداشت تا از خشک شدن کامل آن جلوگیری شود.

روش دیگر کشت بدون خاک، کشت در ماسه است که در ابتدا به منظور بررسی نیاز گیاهان به مواد معدنی به کار می رفت ولی سپس در سطح تجاری مورد استفاده قرار گرفت. امروزه در سطح تجاری، به طور معمول، کشت در سنگریزه به کار می رود که در آن با استفاده از سنگریزه و مواد درشت تر از ماسه، گل های بریدنی و گیاهان گلدانی پرورش داده می شود. روش کار بدین ترتیب است که با استفاده از تورهای سیمی یا نخی، گیاهان گلخانه را در سنگریزه، درون سکوهای لبه داری که به آب اجازه گذر ندهند، کاشته می شوند و در فاصله های زمانی معین، مواد غذایی به صورت محلول، همراه با آب آبیاری به این سکوها رسانده می شود. پس از این که گیاهان، آب و مواد غذایی را دریافت کردند مقدار اضافی محلول دگربار به مخزن اصلی بر می گردد. شمار آبیاری از یک تا چندین مرتبه در روز، بر حسب نوع و اندازه گیاه و میزان دما و نور، متغیر است. آبیاری به کمک کلیدهای خودکار انجام می گیرد و خطر آبیاری زیاد از حد، به علت این که سنگریزه ها آب خود را به آسانی از دست می دهند، زیاد نیست. با این وجود، باید توجه داشت که زهکش در چنین محیطی خوب باشد.

از آن جا که لازم است که pH محیط کشت همیشه در حدود خنثی باشد، باید هر چند وقت یک بار، محلول را کنترل کرد و pH آن را با استفاده از چند قطره سولفوریک اسید یا سود، تنظیم نمود البته باید توجه داشت که مقدار و درصد مواد غذایی با رشد گیاه تغییر می کند. یکی از دشواری های کشت در سنگریزه، ناممکن بودن سترون کردن مخزن و لوله ها در فاصله زمانی بین کشت دو محصول است که این موضوع می تواند باعث افزایش میزان آلودگی در گلخانه شود.

یکی از روشهای دیگر کشت بدون خاک، آبکشت می باشد که در سطح کوچک امکان پذیر است. برای این کار به طور معمول، از ظرفهای شیشه ای به ژرفای ۲۰ سانتیمتر استفاده می شود که گیاه به کمک توری سیمی یا چوب پنبه سوراخداری که در دهانه شیشه قرار دارد، نگهداشته می شود. در این مورد باید ابتدا بذرها بتنژند و سپس در دهانه شیشه قرار بگیرند. قلمه ها و سوخ ها را می توان به طور مستقیم روی دهانه شیشه قرار داد. امروزه به صورت تجاری، برای پرورش گیاهان مختلف نیزد از آبکشت بهره گیری می شود که از این بحث خارج است.

ویژگی های مهم خاک های کشاورزی

ویژگی های مهم خاک های کشاورزی

خاک، آمیخته ای از مواد کانی (معدنی) و آلی می باشد که در آن جانداران بسیاری موجود بوده و منبع اصلی تامین مواد غذایی و آب برای گیاه به شمار می روند. بنابراین قبل از اقدام به کشت هر گیاهی ابتدا باید شناخت کافی از بستر خاکی محیط کشت داشته باشیم در ادامه با مهمترین ویژگی های خاک آشنا می شویم.

به طور کلی، اجزای تشکیل دهنده خاک، مواد کانی، مواد آلی، هوا، آب و ریز اندامواره ها (میکروارگانیزم ها) می باشند. مواد کانی، حاصل تجزیه سنگهای مادری و مواد آلی خاک حاصل تجزیه بافت های حیوانی و گیاهی و ریز اندامواره های مرده می باشند. گرچه از جانداران، به طور معمول حشره ها و کرم ها به خوبی دیده می شوند ولی از نظر وزنی بزرگ ترین بخش جانداران خاک را ریز اندامواره ها (میکروارگانیزم ها)، مانند باکتری ها و قارچها تشکیل میدهند.

لایه های خاک

ریز اندامواره ها مهمترین مصرف کننده مواد آلی در خاک هستند که جسد های آنها مورد استفاده گیاه قرار می گیرند. بافت های گیاهی و جانوری به طور معمول پس از فرآیندهای زیست شیمیایی زیاد، به ماده سیاه رنگی به نام هوموس تبدیل می شوند. قدرت جذب آب و مواد غذایی هوموس از رس بیشتر است و برعکس رس، دارای خاصیت چسبندگی بسیار پائین می باشد. از این رو، مقدار بسیار کمی هوموس، ساختار خاک و ماهیت غذایی آن را به نسبت زیادی تغییر می دهد.

 

در نیمرخ خاک لایه های متفاوتی دیده می شود. قسمت بالای برش که به طور معمول نرمتر است و دارای رنگ تیره می باشد را خاک زبرین و قسمت پائین که دارای رنگ روشنتری است و به طور معمول، ضخامت بیشتری هم دارد را خاک زیرین نامیده می شود.

 ذره های جامد خاک در صورتی که قطرشان بین 0.05 تا ۲ میلیمتر باشد، شن و در صورتی که قطرشان بین 0.002 تا 0.05 میلیمتر باشد، سیلت و در صورتی که قطرشان از 0.002 میلیمتر کمتر باشد، رس نامیده می شوند. قطر ذره های ریگ بین ۲ تا ۷۶ میلیمتر است و ذره های بزرگتر از آن را سنگ می نامند. شن و ذره های کوچک تر از شن به طور معمول، از نظر شیمیایی  بسیار فعال هستند. این فعالیت به دلیل وجود سطح بسیار زیاد آن ها نسبت به حجم شان می باشد.

قدرت نگهداری آب در خاک، به میزان مواد آلی و اندازه ذره های مواد کانی (معدنی) بستگی دارد، بدین صورت که هر چه مواد آلی در خاک بیشتر شود و یا اندازه ذره های خاک کوچکتر باشند. قدرت نگهداری آب موجود در خاک، بیشتر است. آب موجود در خاک، به صورت آب خالص نبوده بلکه مواد بسیار زیادی در آن محلول است و پیوسته در حال تغییر می باشد.

قطر ذرات خاک

در خاک، مقداری هم هوا وجود دارد که برای تنفس ریشه های گیاه و ریزاندامواره ها، مورد نیاز است. در خاک های شنی، به دلیل وجود فضاهای خالی و بزرگ در بین ذره ها، به طور معمول، تهویه به راحتی صورت می گیرد، در صورتی که در خاک های رسی سنگین، با وجود نماهای خالی زیاد، چون اندازه این فضاها کوچک است و بیشتر با آب پر می شود، تهویه به خوبی صورت نمی گیرد. در چنین خاک هایی در اثر تنفس ریشه و ریز اندامواره ها میزان اکسیژن خاک کاهش یافته و در عوض غلظت دی اکسید کربن بالا می رود و گیاه آسیب می بیند.

این نکته مهم است که منبع خاک شناخته شده باشد، یا از محل مطمئن خریداری شود که شوری یا مشکل های دیگر را نداشته باشد.

بافت خاک

بافت خاک یکی از ویژگی های فیزیکی خاک می باشد که عبارتست از اندازه و نسبت درصد مواد کانی (معدنی) تشکیل دهنده خاک، مانند شن، سیلت و رس. از روی درصد مواد کانی موجود در هر خاکی می توان بافت آن را مشخص نمود، برای مثال، خاکی که ۴۰% شن، ۴۰% سیلت و ۲۰% رس دارد به نام خاک لومی و خاکی که ۶۰٪ شن، ۱۰./ سیلت و ۳۰٪ رس دارد خاک لومی رسی شنی و خاکی که ۱۰% شن، ۶۰٪ سیلت و ۳۰٪ رس دارد خاک لومی رسی سیلتی نامیده می شود.

ساختار خاک

راهنمای گروه بندی بافت خاک

شیوه قرار گرفتن ذره های خاک، ساختار خاک را تعیین می کند. برای نمونه از آن جا که شن خالص ذره هایش از هم جدا هستند، بدون ساختار می باشد، ولی در خاکی که مواد آلی و یا دره های زیر تر از شن، به نسبت مناسب، وجود داشته باشد، ذره ها مجتمع شده و خاک دارای ساختار ویژه ای می شود. این گونه تجمع ذره ها موجب تهویه بهتر خاک می گردد. ایجاد خاکی با ساختار خوب بسیار به کندی صورت می گیرد. برعکس، به هم خوردن و خراب شدن ساختار یک خاک، به علت نبودن دقت لازم در حفاظت خاک، ممکن است بسیار سریع رخ دهد. برای نمونه، خاک رسی سنگین در صورتی که در زمان مرطوب بودن شخم زده شود، ساختارش به هم می ریزد و پس از خشک شدن، سطح خاک سفت شده، سِلِه می بندد و به صورت کلوخ در می آید.

منفذهای خالی بین ذره های خاک

بین ذره های خاک، فضاهای خالی وجود دارند که مقدار و اندازه آنها در خاک های مختلف متفاوت است و بین ۴۰ تا ۶۰٪ کل حجم خاک را شامل می شود. میزان فضای خالی خاک، هم به ساختار و هم به بافت خاک بستگی دارد. به طور کلی، خاکهای شنی نسبت به خاکهای رسی، دارای فضای کل کمتری می باشند. اندازه این فضاها از اهمیت زیادی برخوردار است. در خاک های شنی سبک که دارای فضاهای خالی بزرگتری می باشند، با این که مجموع کل فضای خالی آن ها کمتر از خاکهای رسی است، ولی به سبب باز بودن این فضاها، تهویه به راحتی صورت می گیرد. نباید از نظر دور داشت که قابلیت نگهداری آب در خاکهای شنی سبک، بارها کمتر از خاک های رسی سنگین است.

رطوبت خاک

نمودار رطوبت خاک و نقطه پژمردگی

نیرویی که آب را به خاک جذب می کند نیروی مکش آب خاک نام دارد. هر چه خاک، آب بیشتری داشته باشد، نیروی مکش آن کمتر می باشد. چنانچه خاکی از آب اشباع شده باشد این نیرو به صفر می رسد و هر چه خاک خشکتر شود، این نیرو افزایش می یابد. در نیروی مکش مساوی، خاکهای رسی میزان بسیار زیاد تری آب در خود دارند تا خاکهای شنی، بدین معنی که با درصد برابری از رطوبت، خاک شنی آب را با نیروی مکش بسیار کمتری از خاک رسی در خود نگه میدارد.

پوشاندن سطح خاک

برای این که خاک رطوبت را در خود نگه دارد، از فرسایش خاک جلوگیری شود، مواد غذایی خاک بهتر در دسترس گیاه قرار گیرد، نیاز به افزودن مواد غذایی به کمترین مقدار برسد، رشد علفهای هرز و کاهش یابد و میوه هایی مانند توت فرنگی در اثر افتادن روی سطح خاک آلوده نشوند، لازم است سطح خاک را پوشیده نگهداشت.

تصویر مزایای مالچ

راه های پوشاندن خاک بستگی به عوامل زیادی از جمله ژرفای ریشه، شیب زمین، میزان بارندگی و عوامل اقتصادی دارد. یکی از شیوه های کاشت گیاهان کوتاه ریشه، بین درختان میوه ژرف ریشه است. این کار از فرسایش خاک جلوگیری نموده، رطوبت را با نفوذ بیشتر آب باران در خاک نگهداشته، به مواد آلی خاک می افزاید و از شسته شدن مواد غذایی خاک نیز جلوگیری می نماید. البته بهتر است در نزدیکی درختان، گیاهی وجود نداشته باشد تا رقابتی بین درخت و گیاه کاشته شده ایجاد نگردد.

در مورد زمین هایی که برای کشت سبزیها به کار برده می شوند، کاشت کود سبز، هنگامی که به زمین نیازی نیست، و برگرداندن آن پیش از کاشت بسیار مفید است. استفاده از كاه، برگ و خاک اره، به عنوان خاکپوش نیز یکی از روش های نگهداری خاک به شمار می رود. خاکپوش رطوبت را در خاک نگهداشته، از تغییرهای شدید دمای خاک جلوگیری کرده، ساختار خاک را بهتر می سازد و همچنین جلو

رشد علفهای هرز را می گیرد. پوشش زمین با خاکپوش معایبی نیز مانند هزینه های تهیه و پهن کردن آن روی زمین، امکان آلوده بودن به آفت ها و عوامل بیماریزا و یا خطر آتش سوزی را داراست.

استفاده از پلاستیک، به عنوان خاکپوش، نیز در بعضی از مناطق بسیار معمول شده است پلاستیک ها را می توان از نوع شفاف یا تیره به ضخامت 0.1 میلیمتر، برگزید. چون پوشش های پلاستیکی زمین را گرم می سازد می توان برای پیش رس کردن محصول های فصل گرم، به ویژه تیره کدوسانان از آنها بهره جست و محصول را زودتر کاشته و زودتر برداشت کرد. بدین منظور، پلاستیک را روی پشته ها پهن کرده و سپس محل های کشت سوراخ می شوند و در آن بذر و یا نشا کاشته می شود. البته کف جویها را نباید با پلاستیک پوشاند تا آب به راحتی بتواند به پشته ها نفوذ کند.

نقش پتاسیم در پرورش گیاه

علائم کمبود پتاسیم در گیاهان

پتاسیم (با علامت اختصاری K ) در کنار نیتروژن (N) و فسفر (P) یکی از سه عنصر اصلی مورد نیاز گیاهان است. موقعی مه برچسب یک بسته کود را می خوانید برروی آن سه عدد (مانند: 20- 10 – 20) نوشته شده است که عدد سوم نشان دهنده درصد وزنی پتاسیم در آن کود است. به صورت فنی این عدد اشاره دارد به K2O که 83 درصد وزنی آن را پتاسیم تشکیل می دهد. کودهای محلول در آب از پتاسیم سولفات و یا پتاسیم نیترات به عنوان منبع پتاسیمی خود استفاده می کنند. در مواردی که کمبود سولفات در برنامه های کودی وجود داشته باشد استفاده از سولفات پتاسیم برای تامین هم پتاسیم و هم سوفات مفید است.  هرچند کلراید پتاسیم هم می تواند به عنوان منبع تامین پتاسیم استفاده شود اما باید مراقب بود که کلراید را تا زمانی که گیاه به آن نیاز ندارد نباید اضافه نمود زیرا باعث ایجاد نمک ناخواسته می شود.

نقش پتاسیم در گیاه:

پتاسیم برخلاف نیتروژن و فسفر، در واکنش های مهم بیوشیمیایی گیاه (فوتوسنتز و تنفس) نقشی ندارد.  پتاسیم را می توان در محلول های داخل سلول پیدا نمود که کاربرد آن در حفظ فشار اسمزی سلول است (بدین معنی گیاه را از پلاسیده شدن نجات می دهد). بعلاوه پتاسیم نقشی اساسی در عملکرد صحیح منافذ تنفسی (سلول هایی که در زیر برگ قرار گرفته شده اند و با باز و بسته کردن منافذ تنفسی اجازه تعرق گیاه و یا جلوی هدر رفتن آب به صورت بخار را می گیرند)ایفا می کند و همچنین به عنوان آنزیم فعال کننده کار می کند.

اثرات کمبود پتاسیم

آنالیز بافت برگ نشان می دهد که سطح پتاسیم به نیتروژن نزدیک است و در حدود 3 تا 5 درصد وزن خشک را تشکیل می دهد. گیاهانی که کمبود پتاسیم دارند علائمی نشان می دهند مانند کم سبزینه شدن لبه های برگ و پس از آن به سرعت بافت مرده شدن و همچنین ایجاد لکه های بافت مرده در تمام برگ ها که بیشتر از برگهای پایین تر آغاز می شود. از آنجایی که پتاسیم در گیاه قابلیت تحرک دارد، علائم کمبود در برگهای مسن تر ظاهر می شود.

در کشت های بدون خاک، در دسترس بودن پتاسیم تاثیر چشمگیری بر PH ندارد. علائم کمبود پتاسیم بیشتر زمانی ظاهر می شود که پتاسیم به مقدار کافی توسط کوددهی تامین نشود. البته کمبود پتاسیم در مواقعی که سطح کلسیم ، منیزیم و یا سدیم بسیار بالا باشد نیز مشاهده می شود که به آن کمبود القا شده نیز می گویند، اما اگر محصول با میزان مناسبی از پتاسیم تغذیه شود این کمبود به ندرت اتفاق می افتد.

زیاد بودن سطح پتاسیم ممکن است کمبود دیگر مواد مغذی مانند نیتروژن، کلسیم و منگنز را افزایش دهد. اگر این مورد رخ داد بهتر است محیط کشت و بافت گیاه را برای تعیین مقدار مواد مغذی موجود در گیاه تست کنید و بر اساس آن برنامه و مقدار کوددهی را تنظیم نمایید.

علائم کمبود این عنصر در برخی از گیاهان

 علامت کمبود پتاسیم در گیاه گوجه فرنگی

کمبود پتاسیم در گیاه گوجه فرنگی

کمبود پتاسیم در گیاه سویا

علامت کمبود پتاسیم در گیاه پنبه

علامت کمبود پتاسیم در گیاه پنبه

علامت کمبود پتاسیم در گیاه پنبه

علامت کمبود پتاسیم در گیاه پنبه

علامت کمبود پتاسیم در گیاه

علامت کمبود پتاسیم در گیاه دانه های روغنی

علامت کمبود پتاسیم در گیاه ماریجوانا

علامت کمبود پتاسیم در گیاه توت فرنگی

علامت کمبود پتاسیم در گیاه توت فرنگی

 

 

منابع

https://www.pthorticulture.com/en/training-center/role-of-potassium-in-plant-culture

کتاب اصول نوین باغبانی دکتر مرتضی خوشخوی انتشارات دانشگاه شیراز

نحوه کود دهی خاک با استفاده از کود حیوانی

 کودهای حیوانی جزء کودهای فعال هستند به این معنی که وقتی در هوای آزاد قرار می گیرند مقدار زیادی از ازت خود را از دست می دهند. این فرایند به صورت تخمیر صورت می گیرد. ازت موجود در کود حیوانی به شکل آمونیاک می باشد. به همین خاطر برای جلوی گیری از این ضایعه باید روی آنها را با خاک و کاه و کلش بپوشانیم تا از تبخیر آمونیاک در آن جلوگیری کنیم.

 طبق بررسی برخی از محققات ، وقتی کودهای حیوانی در مدت زمان اندکی فقط به اندازه سه روز در معرض هوا قرار می گیرد ۳۰ درصد از ازت خود از دست می دهند.

 زمان کود دهی حیوانی

زمان کود دهی از نوع حیوانی، بسته به شرایطی که خاک و اقلیم زمین دارد می تواند متفاوت باشد. در زمینهایی که خاک سنگین دارند و همین طور در مناطقی که در زمستان، هوا سرد و یخبندان است ، بهترین زمان کود دهی در پاییز و آن هم در ماه های آبان یا آذر است. این کود باید با یک شخم به زمین داده شود. درمناطقی با زمستان ملایم و خاک سبک و شنی ، عملیات کود دهی در اسفند و فروردین انجام می گیرد.

عمق کود دهی

در اراضی که هوا سرد و خاک آن سنگین است عمق کود دهی نباید زیاد باشد. دلیل آن این است که در این خاک های به خاطر تراکم زیاد مواد آن ، اکسیژن قادر نیست که در عمق های زیاد نفوذ کند. پس در نتیجه فعالیت باکتری ها برای تجزیه مواد آلی پایین است. عمق مناسب برای این نوع کود دهی بین ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر است.

 بنابه دلایل مشابه، جنس کود نیز باید از نوع کودهای گرم مثل پهن اسب و الاغ و کود گوسفند باشد. البته این کود بهتر است فرآوری یا عمل آورده شده باشد . این فرایند را می توان با تلمبار و توده کردن کودها بر روی یکدیگر انجام داد . به اصطلاح آنها را روی هم خواباند و به حالت نیمه پوسیده به خاک داد.

اگر خاک مزرعه سبک و شنی باشد این خاک طبیعتا گرم است. به همین خاطر استفاده از کود گاوی تازه و مخلوط شده با کاه در عمق ۲۵ تا ۳۰ سانت نتیجه بهتری در بر دارد. چون در این خاک ها تخمیر به سرعت صورت می گیرد و کود زود پوسیده شده و از بین می رود. به همین خاطر اگر به ترتیب بالا عمل شود  و کود در عمق کم قرار گیرد ، دوام کافی نخواهد داشت.

 به منظور صرفه جویی در هزینه های کشاورزی در مقدار و تکرار کود دهی، می توان به شکل زیر اقدام نمود:

در خاک های سنگین باید هر دو سال یکبار، یکمرتبه کود به مقدار زیادی در حدود ۵۰ تا ۶۰ تن در هکتار به صورت خرد و ریز شده ، به خاک داده شود. ولی در مورد خاک های سبک استفاده از ۱۰ تا ۲۰ تن در هکتار هر یک یا دو سال یکبار به حالت درشت مناسب تر است.

ناگفته پیداست که کودهای آلی از نظر تامین مواد هوموسی بسیار ضروری و مفید هستند. طبق یک بررسی که توسط کارشناسان انجام گرفته است از هر ۶ تا ۱۰ تن کود حیوانی در هکتار ، معادل ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلوگرم در هر سال هوموس به دست می آید. این ماده در ساختمان خاک و همین طور حاصلخیزی و افزایش قابلیت جذب آب آن بسیار موثر است.

کلمات کلیدی: کود حیوانی ، هوموس ، کودهای آلی، خاک سنگین ، خاک سبک، خاک شنی ، کود گاوی ، کود گوسفند، ازت ، آمونیاک.

اگر تمایل دارید اطلاعات کامل تری درباره کود دهی به دست بیاورید پیشنهاد ما به شما مطالعه این کتاب است:

توصیه های کودی در گندم کتاب

هنگام دادن کودهای ازته ، فسفره و پتاسه به درختان باید به چه نکاتی توجه کرد؟

کود دادن به درختان

  نحوه کود دادن به درختان بستگی به نوع و نفوذ پذیری خاک دارد. هر چه خاک باغ ، عمیق تر و قابل نفوذ تر باشد ، ریشه های درخت در سطح و عمق بیشتری نفوذ کرده اند. به همین خاطر ریشه ها حجم بیشتری از خاک را برای دریافت مواد مغذی و آب در اختیار دارند . به همین خاطر هنگام کود دهی به این باغ، حتما باید کود را در سطح و عمق بیشتری پخش کرد تا در اختیار ریشه های بیشتری قرار بگیرد.

باغ هایی که دارای خاک سفت تر و سنگلاخی هستند ریشه های درخت در سطح و عمق کمتری پخش شده اند. این درختان برای دریافت مواد مغذی و آب در سطح کمتری منتشر شده اند و نسبت به کم آبی حساس تر هستند. برای کود دهی به این نوع درختان باید کود را در عمق و سطح کمتری پخش کرد . چون ریشه ها در ناحیه نزدیکی در کنار تنه درخت قرار دارند.

طرز دادن کود بدرختان

طرز پاشیدن یا اضافه کردن کود به خاک ، نکته مهمی است که باید به نوع کود آن توجه کرد. کود های فسفره و پتاسه کودهایی هستند که به زودی در خاک تثبت شده و با آن قفل می گردند. به همین خاطر این کودها باید در سطح محدودی در اطراف درخت پاشیده شوند. پاشیده شدن این کودها در سطح وسیعی از باغ سبب تثبت زود هنگام آنها با خاک شده و در دسترس گیاه قرار نمی گیرند.

برای رفع مشکل کودهای  فسفره و پتاسه می توان به این شکل اقدام کرد:

حدود یک متر از تنه درخت فاصله گرفته و حفره هایی به عمق ۱۵ تا ۳۰ سانتی متر حفر کنید و کودها را درون آنها ریخته و سپس روی آنها را با خاک بپوشانید. فاصله عرضی یا شعاعی این حفره ها از یکدیگر باید در حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر باشد. با این روش یک منظومه از حفره ها ایجاد می شود که در مرکز آن تنه درخت و در پیرامون آن حفره هایی حاوی کود پتاسه و فسفره قرار گرفته است. پس از پوشاندن روی حفره ها ، دو حلقه به مرکزیت تنه درخت و در دو طرف حفره ها در نظر بگیرید و فضای بین آنها را با خاک بپوشانید.

هنگام کود دهی توجه به این نکته هائز اهمیت است که کود ها نباید با ریشه ها در تماس باشند و حتما باید بین آنها لایه ای از ماسه یا خاک حائل باشد. تجربه نشان داده است که ، کوددهی پتاسه و فسفاته به این شکل بسیار موثر تر از پاشیدن کود در تمام سطح سایه اندازه درخت بوده و از لحاض اقتصادی نیز مقرون به صرفه تر است.

در کودهای ازته مسئله بالا وجود ندارد چون این مواد در آب حل شده و درون بافت خاک نفوذ می کنند. این کود ساده تر از انوع قبلی در دسترس گیاه قرار گرفته و جذب آن می شوند.

چرا باید کود را دور تا دور درخت داد؟

یک نکته اساسی در مورد مختصات کود دادن در پای درخت این است که باید کودها را به طور یکسان و در تمام اطراف و دور تا دور درخت ریخت یا چالکود کرد. دلیل این روش این است که اگر شما کود را فقط در یک سمت درخت به کار ببرید مشاهده خواهید کرد که شاخه ها و برگ های همان طرف رشد و نمو کرده در صورتی که در طرف مقابل رشد چندانی اتفاق نیفتاده است. دلیل آن هم این است که ریشه های آن طرف توانسته اند خود را به کود برسانند و اثر تغذیه ای آن شامل شاخه های مرتبط با آنها شده است.

 گاهی حتی مشاهده شده که شاخه های طرف مقابل قسمت کود دهی ، بیشتر رشد کرده اند. دلیل این اتفاق را می توان در پیچیده شدن ریشه ها در پیروامون درخت دانست. یعنی شاخه ها از ریشه ای که به سمت دیگر درخت رفته است تغذیه شده. به همین خاطر کود دهی یکنواخت و در کل پیرامون درخت یک مسئله اساسی در هنگام کود دادن به حساب می آید.

کلمات کلید: کودهای ازته، کودهای فسفاته ، سایه اندازه درخت، چالکود، کود دهی درخت، عمق ریشه درخت.

با عناصر کودهای شیمیایی پرمصرف (ماکرو المنت) ازت و فسفر آشنا شوید.

کود نیتروژن در کشت لوبیا

عناصر فسفر و ازت از میان کود های شیمیایی عناصری هستند که در تغییر ترکیب خاک و رشد گیاهان تاثیر بسزایی داشته و رشد گیاهان را تا حد زیادی متاثر نموده اند. عنصر ازت به صورتهایی چون نیترات و اوره توسط گیاهان قابل جذب است. از میان ترکیبات فسفر نیز، ماده ای که قابل جذب  در گیاه می باشد ، اسید فسفریک بوده که از تجزیه مواد آلی خاک بدست می آید. اما به صورت کود شیمیایی مصرف نمی شود.

کودهای ازت

ماده شیمیایی ازت به صورت هایی همچون نیترات ، یون آمونیم و همینطور اوره قابل جذب گیاه است . از این میان ، نیترات آمونیم دارای ۳۳ درصد ازت است و هر دو فرم ازت آن توسط گیاه قابل جذب است. این ماده دارای بار منفی است به همین خاطر توسط کلوئیدهای خاک جذب نمی شود و در معرض شستشوی خاک قرار دارد.

اوره رایجترین کود ازت در ایران بوده و از ترکیبات آلی به شمار می رود. این ماده به همین فرم توسط گیاه قبل جذب است. محلول اوره در محلول پاشی برگ گیاهان نیز مورد استفاده قرار می گیرد. اوره نیترات را باید قبل از کشت محصولات کشاورزی ، به خاک داد. البته می توان به صورت سرک و بعد از اینکه گیاهان اندکی رشد کردند نیز این کود را به خاک داد.

ترکیبات آمونیم

 سولفات آمونیم به غیر از ازت ۲۴ درصد گوگرد نیز دارد. هیدرات آمونیم از حل شدن آمونیاک در آب بدست می آید . این ماده را می تواند قبل از کشت محصول ، بوسیله یک سری سرنگ مخصوص در زیر لایه ای از خاک قرار داد.

درصد ازت در نیترات کلسیم و پتاسیم

نیترات کلسیم و نیترات پتاسیم درصد ازت اندکی دارد، به همین خاطر کمتر به عنوان منبع کود ازت در خاک به مورد مصرف می رسد. از این کودها بیشتر در محلول های غذایی به عنوان منابع تامین کلسیم و پتاسیم استفاده می شود.

کودهای فسفر

عموما درصد فسفر موجود در کودهای شیمیایی را به صورت درصد اکسید فسفر بیان می کنند. از میان ترکیبات فسفر ، ماده ای که قابل جذب گیاه است ، اسید فسفریک است که از تجزیه مواد آلی خاک بدست می آید. اما به صورت کود شیمیایی مصرف نمی شود.

 بخش زیادی از کود فسفره ای که به خاک داده می شود، در خاک های قلیایی توسط کلسیم و در خاک های اسیدی توسط آهن و همین طور آلومینیوم تثبیت می شود. به طور معمول کود فسفره ای که به خاک داده می شود در سال اول کود دهی، بخش زیادی از آن توسط گیاه قابل جذب بوده و بخش اندکی از آن نیز در سالهای بعد قابل جذب است.

 به خاطر اینکه میزان محلول بودن و حرکت کود فسفره در خاک بسیار ناچیز است پس باید کودهای فسفره را قبل از کاشت محصول به خاک اضافه کرد و از طرفی باید آنها را به طور مستقیم در قسمت گسترش ریشه قرار داد.

 بیشینه میزان محلول فسفر در ph 6 – ۶.۵ است . به همین دلیل رساندن ph خاک به این میزان، می تواند در افزایش محلول بودن و قابلیت جذب فسفر توسط خاک موثر واقع گردد. توجه به این نکته خالی از اهیمت نیست که تغییر ph خاک در خاک های اسیدی با اضافه نمودن آهک و در خاک های قلیایی با افزودن گوگرد انجام پذیر است.

کلمات کلیدی : کودهای شیمیایی ، عناصر پرمصرف گیاهان، فسفر، ازت ، کودهای ازت، کودهای فسفر، قالبت جذب گیاه، تغییر ph خاک.

× عضویت در گروه تلگرام کشاورزی پادیاب