نکاتی که در کاشت نخود فرنگی باید بدانید

روش کشت نخود فرنگی

نخود فرنگی یک گیاه فصل خنک است. دمای مناسب در طول فصل رشد آن بین ۱۳ تا ۱۸ درجه سانتی گراد می باشد. حداقل دما برای جوانه زدن آن بین ۴ تا ۵ درجه سانتی گراد است. نخود فرنگی می تواند در دمای بالای ۲۵ درجه سانتی گراد جوانه بزند، ولی بوته ها سریعا رشد کرده، در این صورت رشد ریشه ها ضعیف می شود و همچنین نیام آن بخوبی تشکیل نمی گردد.

نخود فرنگی تحمل گرمای تابستان را ندارد. در هوای گرم بذور آن سریعا رسیده و دوره رشدش کامل می شود و حالت سخت و خشبی به خود می گیرد که این موضوع از بازار پسندی آن می کاهد. نخود فرنگی به میزان زیادی به خشکی حساس است؛ بنابراین، در مناطقی به کشت آن اقدام می شود که یا بارندگی به اندازه کافی وجود داشته باشد و یا آب برای آبیاری در اختیار باشد.

خاک مناسب

نخود فرنگی در خاک های مختلف، از خاک های شنی تا خاک های رسی رشد می کند. خاک های لومی شنی، که جزء خاک های سبک محسوب می شوند، برای نخود فرنگی مناسب می باشند و سبب زودرسی محصول آن می گردند. در هر صورت خاک نخود فرنگی باید از زهکشی خوبی برخوردار باشد.

آماده سازی زمین و نیاز کودی

در مناطق سردسیر، زمین در پاییز شخم عمیق زده می شود و در بهار به محض مساعد شدن هوا با شخم سبک و یا دیسک زمین آماده کشت می گردد. در مناطق گرمسیری، در اوایل پاییز زمین شخم می خورد و در موقع مناسب به کشت نخود فرنگی اقدام می شود.

میزان محصول نخود فرنگی در خاک هایی که قبلا کود حیوانی به آن ها داده شده است، به مراتب بیشتر از خاک هایی است که کودهای آلی به آن ها نداده اند.

کود های شیمیایی در بالا بردن میزان محصول نقش عمده ای دارند. کود های شیمیایی در هنگام آماده کردن زمین اضافه می شوند. برای نخود فرنگی کودهای شیمیایی کامل ۱۰-۱۰-۱۰ توصیه می شود. میزان مصرف کود های شیمیایی ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار می باشد. نخود فرنگی نسبت به کمبود منگنز حساس است. کمبود منگنز در خاک، باعث پیچیدگی برگ ها و تهی شدن نیام از دانه می گردد. ۴۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم سولفات منگنز کمبود آن را برطرف می سازد.

زمان کاشت

بوته های جوان نخود فرنگی نسبت به دمای پایین و کمی یخبندان مقاومت دارند. به همین دلیل، در مناطق سردسیری در اوایل بهار به کشت آن اقدام می کنند. چنانچه در مناطق سردسیری در اوایل بهار دیر کشت گردد، گل دهی و تشکیل نیام و دانه به هوای گرم برخورد می کند که این وضعیت برای آن مناسب نخواهد بود؛ بنابراین در این مناطق زمانی کشت می شود که خطر یخبندان بهاره نباشد. از طرفی هنگام برداشت به گرما برخورد نکند. به طور کلی در این مناطق در بهار و تابستان کشت می شود.

در مناطق جنوبی و گرمسیری کشور در پاییز و اوایل زمستان به کشت آن اقدام می کنند. بذور آن به صورت ردیفی و در عمق ۲ تا ۵ سانتی متری خاک کاشته می شوند. البته عمق کاشت به جنس خاک بستگی دارد. در خاک های سنگین سطحی تر و در خاک های سبک عمقی تر کاشته می شود. فاصله ردیف ها بین ۴۰ تا ۹۰ سانتی متر و فاصله بوته ها از یکدیگر به رقم آن بستگی دارد و از ۲۰ تا ۵۰ سانتی متر متغیر است. ممکن است نخود فرنگی به صورت دو ردیفه، که هر ردیف آن ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر از یکدیگر فاصله داشته باشد، کشت گردد. میزان مصرف بذر بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار می باشد.

در مناطقی که بارندگی به اندازه کافی وجود ندارد، آبیاری مزرعه نخود فرنگی باید مرتب انجام شود. آبیاری نخود فرنگی در مرحله گل دهی بسیار حساس می باشد. کمبود رطوبت باعث می شود که گرده افشانی جلو بیفتد و بدین وسیله نه تنها روی وزن غلاف غلاف های تولید شده اثر بدی بگذارد، بلکه با کم شدن میزان رطوبت بر دوره رشد غلاف نیز اثر کرده و از کیفیت آن به طور چشمگیری بکاهد.

کلمات کلیدی: نخود فرنگی ، کاشت نخود فرنگی ، زمان کاشت نخود فرنگی ، کوددهی نخود فرنگی

میزان مصرف کود نیتروژن برای گیاه لوبیا چگونه است؟

کود نیتروژن در کشت لوبیا

مقدار نیتروژن مورد نیاز لوبیا در طول دوره رویش آن ، حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هر هتکار است. می توان این مقدار نیتروژن را از به صورت نیتروژن معدنی خاک، تثبیت همزیستی  و آزاد تامین کرد. این نکته بدیهی به نظر می رسد که وقتی فرایند تثبیت به صورت همزیستی و یا آزاد می تواند نیاز گیاه از نیتروژن را تامین کند دیگر نیازی به استفاده از نیتروژن معدنی نیست.

توجه به این نکته ضروری است که اگر کسری نیتروژن خاک برای کشت لوبیا از طریق همزیستی یا آزاد تامین نشود باید آنرا با استفاده از افزودن نیترات معدنی خاک، آن هم به صورت کودهای شیمیایی حاوی نیتروژن تامین کرد.

فرایند تثبیت نیتروژن توسط عوامل متعددی مانند نوع گیاه میزبان ، سوش باکتری و شرایط محیطی دستخوش تغییر می گردد. به نظر می رسد ایجاد تمامی شرایط مناسب ، کار نسبتا دشواری است که همواره و در همه مکانها امکان پذیر نیست. از طرف دیگر فرایند تثبیت بیولوژیک نیتروژن نیز از کارایی صد در صدر و مناسبی بر خوردار نمی باشد. به دیگر سخن این فرایند نمی تواند نیاز کامل نیتروژنی گیاه لوبیا را تامین کند.

مطالعات نشان می دهد که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد نیاز نیتروژن گیاه در صورت بودن شرایط مطلوب تثبیت نیتروژن، تامین می گردد. به همین خاطر برای کسب عملکرد حداکثری، مصرف تکمیلی نیتروژن در لوبیا ضروری است.

نیتروژن یکی از عناصر مورد نیاز در تمام دوره رشد گیاه می باشد. گیاهان نیتروژن مورد نیاز خود را از طریق نیتریفیکاسیون ، تثبیت آزاد و همزیستی بدست می آورند. در فرایند نیتریفیکاسیون ابتدا نیتروژن مواد آلی در مرحله آمونیفیکاسیون به آمونیوم و سپس به نیتریت و نیترات تبدیل می شود.

 علاوه بر مواد آلی و تثبیت بیولوژیک نیتروژن ، گاهی مقداری از ازت هوا طی یک تخلیه الکتریکی در جو با اکسیژن ترکیب شده و در نیتروژن حاصل با آب تولید اسید سیتریک با آمونیاک کرده و در نهایت نیترات آمونیوم حاصل از آنها به وسیله باران وارد خاک می شود.

 در هر حال پیوسته مقدار نیتروژن موجود در مواد آلی خاک و هوا در صورتی که در اختیار گیاه قرار گیرد برای تامین نیاز نیتروژن گیاه کافی نیست . به این خاطر که شرایط برای فرایند هایی همچون تثبیت همزیستی و آزاد و نیتروفیکاسیون ایده آن نمی باشد. و از طرفی همواره به علت کمی مواد آلی خاک ، تثبیت آمونیاکی نیتروژن و هدر رفت گازی و آبشویی آن، مقدار نیتروژنی که بدست می آید به اندازه نیاز گیاه نیست.

برچسب ها : نیاز نیتروژنی لوبیا ، کود شیمیایی حاوی نیتروژن ، مواد آلی خاک ، نیاز نیتروژن گیاه، تثبیت نیتروژن . نیتروفیکاسیون ، تثبیت همزیستی و آزاد نیتروژن.

لوبیا سفید – حبوباتی ویژه در سبد غذایی جامعه

کشت لوبیا سفید

لوبیا سفید یکی از مهمترین حبوبات و گیاهان زراعی است که به مصرف تغذیه مردم جهان خصوصا کشورهای در حال توسعه می رسد. در ایران این نوع از حبوبات جایگاه ویژه ای در سبد غذایی جامعه دارد. لوبیا سفید به منظور تولید بذر خشک تولید می شود. در آمریکا آن را به هنگامی که سبز است به صورت کنسرو و فرآورده های سردخانه ای مصرف می کنند. منشا این لوبیا آمریکای جنوبی ( گوآتمالا ، برزیل و پرو) است.

شرایط کشت لوبیا سفید

طول دوره رشد این نوع لوبیا بسته به نوع واریته ( گونه) آن بین ۸۰ تا ۱۵۰ روز متغیر است. این گیاه قادر به تحمل رطوبت بیش از اندازه خاک نبوده و بر خلاف لوبیا سبز به شوری مقاوم است. اسیدیته مناسب آن نیز در حد خنثی می باشد.  لوبیا سفید گیاه روز کوتاه با رشد نامحدود است . انوع بالارونده آن دیررس تر  از انواع بوته ای هستند. این نوع حبوبات ،گیاهی است حساس به سرما و نیاز به فصل زراعی بدون یخبندان و هوای خشک دارد . انوع کوچک آن در مقایسه با انواع بزرگ به شرایط گرم و خشک مقاومت تر هستند.

در دمای بالا تر از ۴۵ درجه ، بیشتر واریته های آن قادر به تولید بذر نیستند. مقاومت لوبیا سفید در مقایسه با سایر انواع لوبیا نسبت به شرایط نامطلوب کمتر است.

کشت لوبیا سفید

در آمریکا واریته های بوته ای آن را در ردیف های با فاصله ۶۰ تا ۷۰ و روی ردیف های ۵ تا ۲۰ سانتی متری می کارند. عمق کاشت بذرها حدود ۵ سانتی متر بوده و حدود ۳۰ تا ۷۵ کیلوگرم در هکتار برای کاشت ، بذر مصرف می شود.

برخی از ارقام مهم لوبیا سفید

پاک : رقم جدید لوبیا برای کاشت مکانیزه در مناطق معتدله سرد است.

دانشکده : منشا این رقم ایران بوده و از لحاظ ظاهر، رنگ و ابعاد، بسیار شبیه به لوبیای سفید محلی است.

الماس: این رقم برای اولین بار در سال ۱۳۷۸ به همراه ۶۰ لاین دیگر از مرکز بین المللی تحقیقات کشاورزی برای مناطق گرمسیری وارد ایران شد.

مرمر: رقم مرمر دارای دانه هایی ریز به رنگ سفید مرمری است. وزن هزاردانه آن در حدود ۲۳۰ گرم بوده و مقاوم به آفات و امراض می باشد.

درسا: رقم درسا اولین بار به همراه ۲۰۶ لاین از انواع لوبیاهای سفید، چیتی و قرمز از طریق مرکز تحقیقات بین المللی گیاهان حاره CIAT وارد ایران شد.

کلمات کلیدی: لوبیا سفید ، سبد غذایی جامعه، رقم درسا لوبیا سفید ، لوبیا سفید پاک، کشت لوبیا سفید، منشا لوبیا سفید، شرایط کشت لوبیا سفید.

با شرایط کشت و ارقام لوبیا چیتی آشنا شوید

لوبیا چیتی روش کشت لوبیا چیتی

لوبیا چیتی که به آن لوبیای رومی نیز می گویند یکی از انواع لوبیا و از گیاهان دو لپه ای می باشد. این لوبیا از محبوب ترین حبوبات در بین پرتغالی ها ، ایتالیایی ها و ترکیه ای هاست. لوبیا چیتی واریته ای (گونه ای) است که از لوبیای معمولی مشتق شده است و منشا آن کشور پرو است. آمینو اسید فراوان موجود در لوبیا چیتی آن را به یک منبع خوب برای دریافت پروتئین و جایگزین مناسبی برای انوع گوشت تبدیل کرده است.

شرایط مناسب محیطی برای کشت لوبیا چیتی

لوبیا گیاهی است گرما دوست که روزهای گرم و شب های خنک مناسب رشد آن می باشد. دمای مناسب رشد آن در روز نزدیک به دمای معمول اتاق (۲۰ تا ۲۸  درجه) و در شب ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتی گراد است. دمای بیش ۳۰ درجه مناسب رشد آن نبود و دمای بالای ۳۵ درجه منجر به عدم تشکیل دانه در آن می شود. البته دمای خنکتر از ۱۵ درجه نیز برای رشد آن نامناسب است. لوبیا معمولی ۳۰ تا ۴۰ روز بعد از کاشت شروع به گلدهی می کند. دوره گلدهی آن معمولا یک ماه است.

زمان کشت لوبیا

زمان کشت لوبیا چیتی بسیار مهم است و باید به طریقی تنظیم شود که دمای خاک در زمان کاشت از ۱۸ درجه کمتر نبوده و مرحله حساس رشد آن یعنی گلدهی با گرما و خشکی مواجه نشود . از طرفی زمان رسیدن محصول با سرمای پاییزه برخورد نکند. بهترین تاریخ کاشت این گیاه ، ۱۵ اردیبهشت تا ۵ خرداد است. اما در صورت فراهم بودن امکانات آبیاری، کشت آن تا اواسط تیر ماه نیز امکان پذیر است.

ارقام لوبیا چیتی

صدری: صدری اولین رقم از لوبیا چیتی دانه درشت در کشور ما محسوب می شود که منشا آن کشور کلمبیا است.

تلاش : یکی از گونه های اصلاح شده لوبیا چیتی رقم تلاش می باشد. این رقم از گونه های اصلاح شده توسط مرکز تحقیقات لوبیا در شهرستان خمین است.

لوبیا چیتی محلی خمین: رقم محلی خمین به دلیل سازگاری بالا و همچنین عملکرد مناسب در هکتار ، یکی از رایج ترین بذور مورد استفاده از طرف کشاورزان می باشد.

سرحدی : لوبیا چیتی سرحدی یک رقم شناخته شده نیست و شباهت زیادی به لوبیای محلی خمین دارد.

روش های کشت لوبیا چیتی :

الف: خشکه کاری دستپاش یا دست نشان

ب: خشکه کاری جوی و پشته ای

ج : هیرم کاری دستپاش یا دست نشان

د: هیرم کاری مکانیزه ردیفی

کلمات کلید: حبوبات ، کشت لوبیا چیتی ، لوبیا چیتی ، روش های کشت لوبیا چیتی ، ارقام لوبیا چیتی ، لوبیا چیتی محلی خمین ، لوبیای صدری، رقم سرحدی لوبیا چیتی ، روش هیرم کاری لوبیا .

راهکارهای مناسب آبیاری لوبیا برای افزایش عملکرد محصول

آبیاری لوبیا پتانسیل عملکرد را بالا می برد و کشاورز را قادر می سازد که در زمین های نامناسب تولید داشته باشد. آبیاری بارانی اغلب در لوبیا معمول است. سیستم مورد استفاده به وسیله اندازه و شکل زمین، همچنین دسترسی به کارگر و سرمایه تعیین می شود. در جایی که آب محدود کننده نیست، خاک باید تا ظرفیت مزرعه تا عمق یک متر ناحیه ریشه قبل از کاشت مرطوب شود. بعد از آنکه خاک به اندازه کافی خشک شد، بستر بذر باید آماده شود و کاشت صورت گیرد و بعد از آن مزرعه نباید آبیاری شود تا گیاهچه ها ظاهر شوند.

برنامه آبیاری لوبیا برای حد مطلوب عملکرد واحد آب لازم است. مرحله بحرانی و حساس رشد به کمبود رطوبت، گلدهی و اوایل غلاف بندی است که به ترتیب ۴۰ تا ۵۰ درصد و ۵۰ تا ۶۰ درصد از فصل رشد را در بر می گیرد. لازم است که دوره آبیاری به درستی برنامه ریزی شود، به خاطر اینکه رطوبت زیاد نیز می تواند بعضی از بیماری های ریشه را افزایش دهد. آبیاری باید وقتی که یک چهارم غلاف های لوبیا زرد شده اند کاهش یابد. برای برنامه صحیح آبیاری، وسایل لازم بایستی فراهم شود.

برای رسیدن به حداکثر پتانسیل عملکرد، لوبیا نیاز به ۳۰ تا ۴۵ سانتی متر رطوبت در خاک در طول فصل رشد دارد. مصرف روزانه آب در لوبیا با تبخیر و تعرق بستگی به مرحله رشد، شرایط آب و هوایی محلی و رطوبت خاک دارد. همچنین عادت رشد گیاه، مصرف روزانه آب در لوبیا را تحت تأثیر قرار می دهد. دور و مقدار آب آبیاری بستگی  به مرحله رشد، ظرفیت نگهداری آب در منطقه ریشه و شرایط آب وهوایی دارد.

در قسمت هایی از ایران مانند استان چهارمحال و بختیاری، خاک تا ظرفیت مزرعه تا عمق یک متر ناحیه ریشه قبل از کاشت مرطوب می شود. بعد از آن که خاک به اندازه کافی خشک شد، کاشت صورت می گیرد و بعد از آن مزرعه نباید آبیاری شود تا گیاهچه ها ظاهر شوند. بعد از آن، آبیاری به طور مرتب به صورت۸-۶ روزه تا مرحله بحرانی و حساس رشد به کمبود رطوبت انجام می گیرد. در زمان گلدهی و غلاف بندی فواصل آبیاری به ۵-۳ روز کاهش می یابد. حدود ۱۰ روز قبل از برداشت، آبیاری مزرعه قطع می گردد تا مزرعه برای برداشت در زمان مناسب آماده گردد.

مدیریت آبیاری احتمالا مهم ترین عامل مؤثر بر عملکرد کیفی و کمی لوبیا است. دور آبیاری محصول بستگی به رشد، توسعه ریشه، ظظرفیت نگهداری آب خاک و مصرف آب در گیاه از طریق تبخیر و تعرق دارد. برآورد روزانه ET و آب و هوا، همراه با قرائت منظم رطوبت خاک، برای مدیریت دقیق آبیاری مهم هستند. برخی انواع لوبیا مانند کلیوی دارای سیستم ریشه نسبتا ضعیف در مقایسه با بسیاری از محصولات دیگر هستند. لوبیا چشم بلبلی بهترین سیستم های ریشه در مقایسه با لوبیا معمولی را دارد.

تحقیقات و تجربه نشان می دهند که لوبیا در خاک لومی به هر ۶ تا ۸ روز آبیاری نیازمند است. عملی ترین راه برای توصیف آبیاری لوبیا، مکرر ولی سبک است. مصرف آب در لوبیا حدود ۵۰ تا ۶۵ سانتی متر در هر فصل، با توجه به واریته و سطح تولید است. مصرف آب شامل آب زهکش شده و خارج شده از مزرعه نیست. بنابراین، با توجه به کارایی سیستم آبیاری خود، مقدار آب ممکن است از ۶۵ تا ۱۰۰ سانتی متر در هر سال متغیر باشد، به علاوه ۱۵ سانتی متر آب اضافی در هکتار برای آبیاری قبل از کاشت لازم است.

لوبیا به روش های مختلف آبیاری می شود. آبیاری شیاری روش معمول است، اما آبیاری بارانی در برخی از مناطق کشور، به ویژه در خاک های کم عمق و با مقدار رس بالا کاربرد دارد. با این حال لوبیا را باید با توجه به شرایط خاک و شرایط آب و هوایی، بدون توجه به علائم تنش آب در گیاه آبیاری کرد.

هنگامی که رطوبت خاک به اندازه کافی برای محدود کردن سرعت رشد محصول کم است، رنگ بوته شروع به تیره شدن می کند. وقتی آبیاری انجام گیرد، رنگ سایه انداز به سرعت به رنگ روشن تغییر می کند.

جهت اطلاعات بیشتر راجع به لوبیا

می توانید کتاب اصول پرورش و زراعت

لوبیا را مطالعه فرمایید.

                                                     لوبیا

× عضویت در گروه تلگرام کشاورزی پادیاب